Familie plukt de bloesem van een winterlinde.

Bessen en wilde kruiden met de kinderen verzamelen: Recepten en tips voor giftige planten

Van de zoete bessen in het bos tot aan de onopvallende madeliefjes in het weiland: de natuur biedt ons een uitgebreid buffet aan, waarvan we zeker eens moeten profiteren. Om de kinderen bij te brengen, waar onze levensmiddelen nu eigenlijk vandaan komen, zijn uitstapjes in de natuur of in de eigen tuin erg belangrijk. Zelfs de jongste kinderen kunnen met behulp van hun ouders lekkere bessen en wilde kruiden verzamelen en vervolgens – na het grondig te hebben gewassen – proeven. In dit artikel vind je daarom handige informatie over wildplukken en over het herkennen van giftige planten. Bovendien laten we je enkele lekkere recepten met wilde kruiden zien, die je dan samen met jullie kind kunt maken.

Wilde kruiden & bessen verzamelen met kinderen

Een uitstapje naar de natuur is een ervaring voor alle zintuigen. In de natuur hebben kinderen niet alleen de mogelijkheid om te bewegen en naar hartenlust te spelen, maar leren ze ook om dingen heel bewust met hun zintuigen waar te nemen. Vooral wanneer je samen met je kind lekkere kruiden, bessen en zelfs paddenstoelen in het bos wilt verzamelen, moeten jullie op je zintuigen vertrouwen om te bepalen met welk soort je te maken hebt. Hoe ziet de plant of paddenstoel eruit? Hoe ruiken de bloesem en de blaadjes? Hoe voelen de blaadjes? Al deze kenmerken kunnen jullie helpen om kruiden, bessen en paddenstoelen zonder twijfel te identificeren.

Hieronder hebben we enkele handige tips, regels en veiligheidsoverwegingen voor je samengesteld, zodat jullie zonder zorgen jullie eigen bessen en wilde kruiden kunnen verzamelen:

  • Leg je kind voor jullie uitstapje uit, dat ze – voor hun eigen veiligheid – alleen samen met jou wilde kruiden, bessen en paddenstoelen mogen verzamelen. Kinderen moeten niet in hun eentje of alleen met andere kinderen erbij gaan wildplukken.
  • Herinner jouw kind er steeds weer aan dat wilde planten en bessen eerst goed moeten worden gewassen, voordat je ze kunt eten. Voor veel kinderen is de verleiding groot, om de zoete besjes meteen in hun mond te stoppen. Hoewel het begrijpelijk is, brengt het bijv. wel het risico met zich mee om een vossenlintworm op te lopen. Daarom is het beter om ze eerst thuis goed af te spoelen.
  • Het is verstandiger om bessen en wilde kruiden in de natuur te verzamelen en niet aan de rand van een grote weg of weiland. Zo voorkom je dat jullie bessen en kruiden met kunstmest of uitlaatgassen verontreinigd zijn.
  • Neem een app, boekje of natuurkenner mee, die je helpt om de gevonden wilde planten te identificeren. Zo weet je zeker dat je niet per ongeluk een giftige plant meeneemt.
  • Wanneer je niet zeker weet met welke planten- of paddenstoelensoort je te maken hebt, is het altijd beter om het in de natuur te laten en niet te plukken. Bijvoorbeeld bij paddenstoelen, die veel op elkaar lijken, kan het soms lastig zijn om hem juist te identificeren, maar kan een vergissing ernstige gevolgen hebben. Neem dus altijd het zekere voor het onzekere.
  • Pluk het beste alleen jonge en gezonde planten, omdat deze nog vers zijn en er een kleinere kans is dat ze ziektes bij zich dragen. Ook kun je voor de zekerheid iedere plant, ieder blaadje en iedere bloem een voor een plukken, zodat je niet per ongeluk een giftige plant meepakt.
  • Sorteer jullie wilde kruiden en andere lekkernijen meteen na het plukken in jullie verzamelbak.
  • Planten die op de lijst met beschermde planten staan mag je niet plukken. Ook niet voor eigen gebruik. Bovendien is het verboden om planten, bessen en paddenstoelen te verzamelen in beschermde natuurgebieden.
  • Denk eraan dat het niet overal is toegestaan om te wildplukken. Ook mag je vaak niet meer meenemen dan voor eigen gebruik en moet je rekening houden met andere plukkers, maar ook met de dieren voor wie de planten voedsel kunnen zijn. Ga daarom van tevoren na of het überhaupt toegestaan is om in het gebied te wildplukken en of de soorten die je zoekt nog voldoende aanwezig zijn.
  • Was je handen na het plukken goed schoon.
  • Was jullie wilde kruiden en bessen in een zout-azijn-waterbad. Zo desinfecteer en reinig je de verzamelde eetwaren via een natuurlijke weg. Bovendien moet je voor het verdere gebruik nog een keer checken of je echt de juiste planten hebt meegenomen.

CheckEen leuk zintuigenspel voor de smaak is het blindproeven. Bind je kind een blinddoek om de ogen en laat het dan verschillende wilde kruiden proeven. Jouw kind moet vervolgens raden welke kruiden hij/zij heeft geproefd.

CheckEen leuk zintuigenspel voor de smaak is het blindproeven. Bind je kind een blinddoek om de ogen en laat het dan verschillende wilde kruiden proeven. Jouw kind moet vervolgens raden welke kruiden hij/zij heeft geproefd.

Welke wilde planten kun je met kinderen verzamelen?

Om je een overzicht te geven van de eetbare planten en bessen, die je goed samen met je kind kunt zoeken, hebben we hier een lijstje met de bekendste wilde kruiden opgesomd:

  • Berkenkatjes
  • Blauwe bessen
  • Brandnetel
  • Bramen
  • Bosaardbei
  • Bosframboos
  • Daslook (wilde knoflook)
  • Gewone vlier
  • Grote weegbree
  • Hondsdraf
  • Kamille
  • Lievevrouwebedstro
  • Look zonder look
  • Madeliefje
  • Paardenbloem
  • Rode (bos)besjes
  • Smalle weegbree
  • Sparrentak
  • Zevenblad

Veel van deze planten zijn ook als “onkruid” bekend en worden eerder als storend dan als prettig ervaren. Maar madeliefjes, paardenbloemen, grote/smalle weegbree en brandnetels zijn eigenlijk hele smaakvolle wilde kruiden die een waardevolle toevoeging aan je menu zijn.

Giftige planten in Nederland

Net als lekkere bessen en paddenstoelen behoren ook giftige planten in de natuur. Ze zijn onderdeel van ons ecosysteem. Giftige planten kom je dan ook niet alleen tegen in de natuur, maar ook in je tuin kunnen planten groeien, die schadelijk voor de gezondheid zijn wanneer je ze opeet. Daarom is het belangrijk om kinderen de vaak-voorkomendste en gevaarlijkste giftige planten te leren en ze voor de gevaren te waarschuwen.

Omdat jonge kinderen het verschil tussen verschillende planten vaak nog niet kunnen herkennen, is het belangrijk dat er altijd een volwassene oplet in de natuur, maar ook in de tuin. Vanaf de basisschoolleeftijd kun je langzaam beginnen om jouw kind giftige planten aan te wijzen. Dit werkt het beste ter plaatse met een duidelijk voorbeeld. Belangrijk is om jouw kind tegelijkertijd te leren, dat het nooit zomaar planten en bessen uit de natuur mag plukken. Er moet altijd een volwassene bij zijn, die kan checken of het niet per ongeluk giftig is.

Niet alle planten zijn in hun geheel van de bladeren tot aan de wortels giftig. Bij veel planten is alleen een bepaald deel, bijv. de zaadjes, vruchten of het plantensap giftig. Een goed voorbeeld is de aardappel: Terwijl hun knollen een smaakvol basisvoedingsproduct zijn, zijn de plantendelen die boven de aarde groeien giftig.

Hieronder vind je een lijst met giftige planten, die je in Nederland in de natuur, maar soms ook in de tuin kunt vinden. Sommige komen heel veel voor, andere alleen in bepaalde gebieden of zeer zelden, maar kunnen desalniettemin erg giftig zijn.

Hele giftige planten

Bilzekruid

Bilzekruid met bloemen.

Monnikskap

Blauwe monnikskap.

Herfsttijloos

Herfsttijloos met lila bloemen.

Jakobskruiskruid

Geel bloeiend Jakobskruiskruid.

Scheerling & gevlekte scheerling

Gevlekte scheerling met witte bloemen.

Peperboompje

Peperboompje met rode vruchten.

Doornappel/Datura

Doornappel met vrucht en witte bloem.

Wolfskers

Wolfskers met zwarte vruchten.

Giftige planten

  • Aardappel (deel boven de aarde)
  • Aronskelk
  • Bitterzoet
  • Boterbloem
  • Hondspeterselie
  • Hulst
  • Kerstroos
  • Klimop
  • Kruidvlier
  • Laburnum / goudenregen
  • Laurierkers
  • Lelietje-van-dalen / meiklokje
  • Levensboom
  • Liguster
  • Narcissen
  • Oleander
  • Rabarber (de bladeren)
  • Reuzenberenklauw
  • Slaapbol
  • Taxus / Venijnboom
  • Vingerhoedskruid
  • Wilde kardinaalsmuts
  • Wisteria of blauweregen

Licht giftige planten

  • Brem
  • Dwergmispel
  • Rode & zwarte kamperfoelie
  • Sneeuwbes
  • Vuurdoorn
  • Wilde lijsterbes
  • Witte paardenkastanje

Let opVeel giftige planten lijken heel erg op niet-giftige planten. Daarom moet je heel goed opletten dat je de juiste plant hebt.

Let opVeel giftige planten lijken heel erg op niet-giftige planten. Daarom moet je heel goed opletten dat je de juiste plant hebt.

Lekkere recepten van wilde kruiden om zelf te maken

Wanneer je samen met je kind een kleine mand vol lekkere wilde kruiden hebt verzameld, kunnen jullie deze vervolgens samen in een lekker gerecht verwerken. Op deze manier begrijpt je kind beter, waar ons eten nu eigenlijk vandaan komt en hoe het wordt bereid. Hieronder vind je drie lekkere receptideeën voor het koken met wilde kruiden.

Zoete paardenbloemensiroop voor de kleine zoetekauwtjes

Voor in de thee of op brood in plaats van honing: paardenbloemensiroop is gewoon heerlijk en vooral erg populair onder de kinderen.

Ingrediënten voor de paardenbloemensiroop:

  • 3-4 handen vol zelf geplukte paardenbloembloesems
  • 750 ml water
  • 750 gr suiker
  • Een citroen

Pluk allereerst de gele bloesemblaadjes netjes van de paardenbloem af. Was ze vervolgens goed af, leg ze in een pan en giet er dan 750 ml kokend water overheen. Laat jullie kooksel nu een dag goed trekken. Zeef jullie kooksel vervolgens door een doek in een pan, voeg 750 gr suiker en het sap van een citroen toe. Nu laat je het inkoken tot een dikke siroop, die je in potjes kunt vullen.

Wilde kruidensalade van madeliefjes

Madeliefjes kunnen zelfs de jongste kinderen heel eenvoudig in het weiland herkennen. Veel mensen zien het als onkruid, maar de madeliefjes zijn ook een waardevolle toevoeging in de wilde kruidensalade.

Ingrediënten voor de wilde kruidensalade met madeliefjes

  • Een handvol bloesempjes van de madeliefjes
  • Een handvol blaadjes van de madeliefjes
  • Drie handen vol bladsalade
  • 50 gr. kaas
  • Balsamicoazijn
  • Olijfolie
  • Peper en zout

Jullie beginnen met het grondig wassen van de bloesempjes en blaadjes van de madeliefjes en de bladsalade. Schud alles droog en doe het in een slabak. Snijd nu de kaas in kleine blokjes of rasp hem door de salade. Mix 2 eetlepels balsamicoazijn en 2 eetlepels olijfolie samen met peper en zout in een klein schaaltje. Deze lekkere dressing kunnen jullie vervolgens over jullie salade met kaas gieten.

Lekkere limonade met zevenblad

Met behulp van deze wilde kruiden maak je van je mineraalwater een heerlijke limonade. Het leuke van dit recept is dat wilde kruiden zoals zevenblad en hondsdraf worden gebruikt, wat veel mensen helemaal niet kennen.

Ingrediënten voor de wilde kruiden limonade

  • Een handvol zevenblad
  • Een handvol hondsdraf
  • Een fles mineraalwater
  • 150 gr suiker
  • Een klein stuk gember
  • 150 gr biologische citroenen (ong. 1,5 citroenen)
Recepten met zevenblad – Moeder en dochter maken een lekkere limonade van wilde kruiden.

Spoel de citroenen grondig af, rasp de schil met een kleine rasp in een kom en pers vervolgens het sap uit de citroenen. Schil de gember en snijd deze in dunne plakjes. Pak nu een kleine pan. Hierin voeg je de citroenrasp, het citroensap, de gemberplakjes, 250 ml water en 150 gr suiker toe. Laat het 15 minuten bij middel vuur zonder deksel inkoken. Ondertussen kunnen jullie het zevenblad en de hondsdraf goed wassen en in een fles doen. Vervolgens voeg je de ingekookte siroop door een zeef toe aan de fles. Jullie wilde kruiden siroopmix moet een nacht goed doortrekken. De volgende dag kunnen jullie de siroop aan het mineraalwater toevoegen. Wat overblijft kunnen jullie in een gesloten fles in de koelkast bewaren.

AanwijzingGebruik de wilde kruiden het best altijd vers. Zo weet je zeker dat de planten gezond blijven en nog veel aroma afgeven.

AanwijzingGebruik de wilde kruiden het best altijd vers. Zo weet je zeker dat de planten gezond blijven en nog veel aroma afgeven.

Conclusie

Een uitstapje in de natuur is niet alleen super leuk, maar kan jullie naderhand ook aan ingrediënten voor een lekkere maaltijd helpen. Bessen, paddenstoelen en wilde kruiden kunnen jullie op verschillende plekken in het bos en op weilanden heel eenvoudig voor eigen gebruik verzamelen. Let er echter wel op dat je van alle planten en vruchten zeker weet dat je de juiste hebt en was ze grondig. Zo kunnen jullie veilig en met veel plezier van de heerlijkheden in de natuur genieten.

Bronnen:

https://outdooronly.nl/wildplukken-nederland/
(geraadpleegd op 26-05-2021)

https://www.staatsbosbeheer.nl/contact/toegangsregels/wildplukken
(geraadpleegd op 26-05-2021)

https://gezondetips.nl/eetbare-wilde-planten#Top_12_meest_geschikte_eetbare_wilde_planten
(geraadpleegd op 26-05-2021)

https://wilde-planten.nl/
(geraadpleegd op 26-05-2021)

https://www.dokteronline.com/nl/giftige-planten-in-nederland
(geraadpleegd op 26-05-2021)

https://www.buitenlevengevoel.nl/giftige-planten-voor-de-mens/
(geraadpleegd op 26-05-2021)

Bronnen van de afbeeldingen:

iStock.com/Jurgute

iStock.com/Alina Demidenko

iStock.com/weisschr

iStock.com/Razvan

iStock.com/ArgenLant

iStock.com/RuudMorijn

iStock.com/emilio100

iStock.com/mweirauch

iStock.com/beekeepx

iStock.com/merlinpf

iStock.com/fotostorm