Meertalige kinderen: taal leren en leesbevordering

Culturele diversiteit is ook talige diversiteit: kinderen in Nederland groeien op met verschillende talen. In sommige gezinnen wordt thuis een andere taal dan Nederlands gesproken, in andere gezinnen hebben de ouders een andere nationaliteit. Hierdoor groeien kinderen al van jongs af aan tweetalig op. Deze situaties resulteren in verschillende ondersteuningsbehoeften voor kinderen.

In dit artikel bespreken we hoe ouders, maar ook onderwijsprofessionals, kinderen kunnen ondersteunen bij het tweetalig opgroeien. Ook verzamelen we concrete tips die handig zijn bij het leren van een taal en meertalige leesbevordering.

Hoe bevorder je meertaligheid onder kinderen?

Het herkennen en waarderen van verschillende herkomsttalen is van groot belang in een multiculturele samenleving. Het spreken van andere talen dan Nederlands mag daarom niet worden onderdrukt. Uit recent onderzoek blijkt zelfs dat kinderen meerdere talen kunnen leren zonder hun taalvaardigheid te verliezen. Bepaalde vaardigheden die tijdens het leren van een eerste taal worden ontwikkeld, kunnen zelfs helpen bij het leren van een tweede taal.

Welke voordelen heeft meertaligheid?

Het bevorderen van meertaligheid bij kinderen, zoals samen lezen en voorlezen in verschillende talen, heeft tal van voordelen: het stimuleert kinderen in hun identiteitsontwikkeling, het verhoogt de motivatie om te lezen en leren en het heeft een positieve invloed op het leren van een tweede taal.

Zelfs kinderen die thuis alleen maar Nederlands spreken, profiteren van vroeg contact met andere talen. Op deze manier trainen ze niet alleen taalbegrip, maar ook interculturele vaardigheden.

Over het algemeen zorgt meertaligheid voor de ontwikkeling van een sterk taalbewustzijn. Kinderen denken na over talen of het gebruik ervan en kunnen zich bijvoorbeeld flexibeler aanpassen aan verschillende situaties. Kinderen die tweetalig opgroeien, ontwikkelen een sterker bewustzijn van de volgende feiten:

• Niet iedereen spreekt dezelfde taal.

• Niet iedereen heeft dezelfde kennis als jij.

• Het is mogelijk en vaak noodzakelijk om je eigen taalgebruik aan te passen aan de gesprekspartner en de situatie.

Variant 1: Kinderen die van kleins af aan tweetalig opgroeien

Wanneer kinderen opgroeien in gezinnen waarin één ouder Nederlands spreekt en één ouder een andere taal spreekt, worden beide talen vaak tegelijkertijd geleerd. Als dit leerproces vóór de leeftijd van drie jaar begint, worden beide talen als moedertalen verworven.

Om de taalverwerving optimaal te ondersteunen, moeten ouders echter rekening houden met de volgende punten:

• Deskundigen raden aan dat elke ouder in zijn eigen moedertaal met het kind spreekt. Dit betekent dat beide ouders de taal gebruiken waar ze vertrouwt mee zijn en waarin ze zich het beste kunnen uitdrukken.

• Een andere aanbeveling is de regel “één persoon, één taal”. Beide talen mogen niet willekeurig worden gemengd of gewijzigd. Hierdoor kan het kind de betreffende taal associëren met een specifieke persoon.

• Het kind moet beide talen veelvuldig horen en in beide talen aandacht krijgen. Hierdoor heeft het kind taalkundige rolmodellen en een positieve verbinding met beide talen.

Variant 2: Kinderen die later een tweede taal leren

Als beide ouders een andere taal dan Nederlands spreken, leren kinderen in de eerste levensjaren alleen de moedertaal van hun ouders. Door de taalontwikkeling in hun eigen taal van herkomst te ondersteunen, creëren ouders een belangrijke basis voor het succesvol leren van de tweede taal.

In dit geval kan de meertaligheid bij kinderen specifiek worden bevorderd door hen buiten het ouderlijk huis in contact te brengen met de tweede taal (in dit geval Nederlands).

• Hoe eerder kinderen de kans krijgen om met Nederlands in aanraking te komen, hoe gemakkelijker het is om deze tweede taal te leren.

• Idealiter zouden kinderen regelmatig de kans moeten krijgen om hun tweede taal in het dagelijks leven te ervaren en te gebruiken. Dat kan bijvoorbeeld in de kinderopvang, op de speelplaats, bij vrijetijdsactiviteiten of tijdens het spelen met vriendjes.

Veel ouders maken zich echter zorgen dat kinderen de verschillende talen niet uit elkaar kunnen houden of dat ze hun taalvaardigheid in welke taal dan ook niet voldoende kunnen stabiliseren. Uit taalonderzoek is echter gebleken dat meertaligheid in de overgrote meerderheid van de gevallen geen problemen oplevert. Hoewel kinderen in eerste instantie beide talen kunnen vermengen of combineren, duurt dit fenomeen meestal niet lang. Bij kinderen die tegelijkertijd met Nederlands en een andere taal opgroeien, komen dergelijke taalvermengingen na de schoolleeftijd meestal niet meer voor.

Om meertaligheid onder kinderen specifiek te bevorderen, kunnen onderwijsprofessionals enerzijds een ondersteunende omgeving creëren in het kinderdagverblijf of de klas en anderzijds gezinnen steeds meer betrekken bij taal- en leesondersteuning:

• De verschillende herkomsttalen kunnen bewust geïntegreerd worden in het dagelijkse kinderdagverblijf of schoolleven. Kinderen en ouders kunnen bijvoorbeeld helpen bij het vertalen van welkomstbanners, kleine informatieposters of zelfs wegwijzers, zodat de verschillende talen ook in alledaagse omgevingen kunnen worden gebruikt.

• Om interesse en waardering voor verschillende talen te tonen, kan het voor onderwijsprofessionals ook de moeite waard zijn om individuele woorden (bijvoorbeeld “Hallo”, “Bedankt”) in verschillende talen te leren.

• Een kleine verzameling (prenten)boeken of luisterboek-cd's in de verschillende herkomsttalen is een belangrijke hulpbron. Boeken die dezelfde tekst in twee of meer talen parallel bevatten, zijn bijzonder geschikt om taal en lezen te bevorderen.

• Idealiter zouden kinderen de kans moeten krijgen om meertalige boeken te lenen en mee naar huis te nemen. Dit geeft een belangrijke impuls aan de taalverwerving en leesbevordering, zowel voor de kinderen zelf als hun families.

• Ook ouders van tweetalig opgroeiende kinderen kunnen worden uitgenodigd om deel te nemen aan leesactiviteiten en bijvoorbeeld verhalen te vertellen of voor te lezen in hun moedertaal.

• Voorlezen of samen lezen is ook belangrijk om kinderen vertrouwd te maken met Nederlands als tweede taal. Hiervoor zijn vooral leeftijdsgebonden en korte verhalen die op een levendige manier verteld worden geschikt.

• Een andere methode die succesvol is gebleken voor kleuters is dialogisch lezen. Via gerichte vragen worden de kinderen bij het verhaal betrokken. Het stimuleren van gesprekken over de geschiedenis wordt belangrijker dan alleen het presenteren van de inhoud. Dit soort lezen kan echter het beste in kleine groepen worden gedaan.

Conclusie: Meertaligheid bij kinderen gericht ondersteunen

Meertaligheid kan zowel op het kinderdagverblijf als op school een uitdaging zijn, tegelijkertijd kan het ook als kans worden opgevat: een meertalig aanbod en waardering voor de respectievelijke herkomsttalen biedt kinderen belangrijke impulsen voor taalverwerving en leesbevordering. Kinderen die opgroeien met Nederlands als moedertaal profiteren ook van vroegtijdig contact met andere talen. Er zijn veel manieren om meertaligheid thuis en in onderwijsinstellingen te bevorderen. Een belangrijke stap is het samen lezen en voorlezen in verschillende talen.

______________________________________________

Bronnen en meer informatie

https://www.lezen.nl/onderzoek/meertaligheid-gunstig-voor-ontwikkeling/ 
(geraadpleegd op 12-08-2026)

https://www.opgroeien.be/kennis/themas/taalstimulering-en-meertaligheid/voordelen-en-voorwaarden-van-meertalig-opgroeien 
(geraadpleegd op 12-08-2026)

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/meertaligheid-geen-nadeel-maar-voordeel/ 
(geraadpleegd op 12-08-2026)

https://www.onderwijsvanmorgen.nl/meertaligheid-in-de-klas-uitdagingen-voordelen-en-praktische-tips/ 
(geraadpleegd op 12-08-2026)

https://www.kindentaal.nl/paginas/openbaar/meertaligheid/tweetalig/tweetalig-opvoeden 
(geraadpleegd op 12-08-2026)

Bronnen van afbeeldingen in chronologische volgorde

Omslagfoto: Impact Photography – stock.adobe.com
Foto 1 in de tekst: Monkey Business – stock.adobe.com
Foto 2 in de tekst: WavebreakMediaMicro – stock.adobe.com
Foto 3 in de tekst: Nina Lawrenson/peopleimages.com – stock.adobe.com