global.uvp.bar.1

Poczuj dobrą jakość

Około. 50% bardziej zrównoważonych surowców

Duży wybór

Moda dla całej rodziny

Najnowsze trendy

Znajdź swój styl

Ochrona przyrody – zapobieganie powstawaniu odpadów i zasady zachowania się w lesie

Ochrona środowiska podczas pieszych wędrówek, wspinaczki i górskich wycieczek rowerowych

Ochrona środowiska

podczas pieszych wędrówek, wspinaczki i górskich wycieczek rowerowych

Ciągła gonitwa, pośpiech i stres to nierzadko powody, dla których natura staje się niezastąpionym miejscem relaksu i oazą spokoju. Wędrówki leśnymi ścieżkami, wycieczki rowerowe po górach i dolinach czy wspinaczka górska często pozwalają odzyskać wewnętrzną harmonię i stanowią motor napędowy do podejmowania kolejnych działań.

Jednak lasy, łąki czy jeziora to nie tylko doskonałe miejsce na odprężenie dla nas, ludzi. Natura to przede wszystkim przestrzeń życiowa niezliczonych gatunków roślin i zwierząt. Datego tak ważne jest, aby nie zakłócać wrażliwych ekosystemów, a otaczającą nas przyrodę traktować z należytym szacunkiem. W poniższym poradniku znajdziesz wiele cennych wskazówek, jak dbać o środowisko i poznasz zasady zachowania proekologicznego w górach i lasach. Żyj w zgodzie z przyrodą!

Ochrona lasu – działania proekologiczne

Zasady zachowania się w lesie – jazda samochodem i parkowanie w lasach

Wiele osób, wybierających się na wędrówkę po lesie, decyduje się na dojazd samochodem. Brak miejsc parkingowych powoduje, że kierowcy często nie zważają na przepisy i parkują swoje pojazdy na poboczu drogi, a czasem nawet w środku lasu. Takie zachowanie może stanowić poważne zagrożenie – latem nagrzane katalizatory nierzadko są bezpośrednim powodem zapalenia się ściółki leśnej[1]. Ponadto parkując samochód w lesie, niszczysz jego ściółkę, obniżając tym samym żyzność gleby i zaburzając proces retencji wodnej. I co najważniejsze: zostawiając pojazd na ścieżce, blokujesz dojazd pracownikom straży leśnej i w ten sposób naruszasz przepisy ruchu drogowego.

Parkowanie na większości dróg leśnych jest surowo zabronione. Samo poruszanie się pojazdami silnikowymi na terenie lasu jest dozwolone wyłącznie na drogach publicznych. Co ciekawe, w lasach nie istnieje obowiązek umieszczania tabliczek informujących o zakazie wjazdu. Dlatego jako kierowca pamiętaj o tym, by poruszać się samochodem i parkować go wyłącznie w wyznaczonych do tego miejscach. Zasady parkowania i sposób oznaczania miejsc parkingowych dokładnie opisuje Ustawa o lasach[2].

Jako pieszy możesz poruszać się również poza wyznaczonymi drogami. Jednak zachowaj przy tym szczególną ostrożność i szanuj bogactwo leśnej fauny i flory! W niektórych częściach lasów objętych ścisłą ochroną obowiązuje stały zakaz opuszczania wyznaczonych tras, a tym samym zakaz wstępu. Należą do nich drzewostany nasienne, siedliska zwierzyny, źródła rzek i potoków, a także obszary zagrożone erozją wodną. Obowiązek poruszania się po wyznaczonych trasach dotyczy również rezerwatów przyrody i większości parków narodowych (wyjątek stanowi Park Narodowy Bory Tucholskie)[3].

UwagaJeśli chcesz zabrać większą ilość drewna na opał, zwróć się o pozwolenie do lokalnego nadleśnictwa.eśli chcesz zabrać większą ilość drewna na opał, zwróć się o pozwolenie do lokalnego nadleśnictwa.

UwagaJeśli chcesz zabrać większą ilość drewna na opał, zwróć się o pozwolenie do lokalnego nadleśnictwa.eśli chcesz zabrać większą ilość drewna na opał, zwróć się o pozwolenie do lokalnego nadleśnictwa.

Zbieranie roślin, grzybów i innych zasobów leśnych

Kolorowe owoce runa leśnego zwykle kuszą turystów, by je zerwać i skosztować. Podobnie kwiaty czy grzyby, które aż proszą się, by je nazbierać i zabrać ze sobą do domu. Jednak roślin, które tak pięknie zdobią nasze lasy, nie możemy sobie ot tak zrywać. Warunki dyktuje tu ochrona lasu.

Zasady postępowania z dziko występującymi roślinami i grzybami objętymi ochroną gatunkową reguluje Ustawa o ochronie przyrody i Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej roślin[4]. Z zapisów ustawy dowiesz się m.in., że na zrywanie roślin objętych ochroną należy mieć specjalne pozwolenie. Jednak wiele gatunków nie podlega ochronie, jak. np. borówki, jeżyny, maliny czy żurawina. Te jednak możesz zrywać wyłącznie w rozsądnych ilościach i na własny użytek, w przeciwnym razie przedstawiciel służby leśnej może nałożyć na ciebie karę za niszczenie mienia skarbu państwa. Ponadto pamiętaj o tym, aby podczas zrywania owoców nie niszczyć runa leśnego i nie rozgarniać ściółki. Grzyby zbieraj ręcznie, a miejsca po ich wyrwaniu przykryj mchem lub ściółką leśną, aby nie uszkodzić grzybni. Zanim wybierzesz się na grzybobranie, sprawdź, których gatunków grzybów nie wolno zbierać. Listę gatunków objętych ochroną ścisłą lub częściową znajdziesz w Rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie ochrony gatunkowej grzybów[5]. I tak oto może się okazać, że ulubiony maślak trydencki, gąska pomarańczowa czy opieńka torfowiskowa nie zagoszczą już na twoim kuchennym stole.

Dziko rosnące kwiaty nie stanowią wyjątku od reguły. Podobnie jak owoce czy grzyby – tych także nie wolno nam zrywać bez zastanowienia. Zanim wybierzesz się na łąkę lub do lasu, zapoznaj się z aktualnym wykazem gatunków objętych ścisłą ochroną[6]. Jeśli chcesz wyhodować tak dobrze znany dzwonek brodaty czy goryczkę bezłodygową w przydomowym ogródku, udaj się po zezwolenie do regionalnego dyrektora ochrony środowiska lub po prostu pozyskaj sadzonkę lub nasiona od licencjonowanego sprzedawcy. Rośliny, które w ten sposób urosną w twoim ogrodzie, możesz wykorzystywać na własne potrzeby i cieszyć się ich uprawą właściwie bez większych ograniczeń. Nie możesz jedynie samodzielnie uprawiać ich w środowisku naturalnym, a sadzonek wykorzystywać do celów handlowych.

Również pozyskiwanie pozostałych zasobów leśnych jest ograniczone wieloma restrykcjami. Okazuje się np., że zbierając szyszki, mech lub ściółkę, narażasz się na karę grzywny w wysokości 250 zł lub karę nagany. Podobnie nie wolno zbierać leżącego w lesie drewna lub gałązek, ponieważ mogą one należeć do majątku skarbu państwa i być do dyspozycji zarządu lokalnego nadleśnictwa[7].

InformacjaZachowaj szczególną ostrożność w okresie lęgowym ptaków, który trwa od 1 marca do 15 października. Tak wynika z informacji prasowej Greenpeace Polska[8].

InformacjaZachowaj szczególną ostrożność w okresie lęgowym ptaków, który trwa od 1 marca do 15 października. Tak wynika z informacji prasowej Greenpeace Polska[8].

Ochrona przyrody – szanuj dzikie zwierzęta leśne!

Spacerując po lesie, nie sposób nie napotkać różnych gatunków dzikich zwierząt. W końcu las to ich przestrzeń życiowa, a naszym obowiązkiem jest traktowanie jej z należytym szacunkiem[9]. Dlatego pamiętaj o tym, aby podczas wędrówki po lesie nie hałasować i zachowywać się spokojnie. Łamiąc te zasady, narażasz zwierzęta na stres, który może powodować zmiany w ich zachowaniu i trybie aktywności dobowej. Dodatkowo naturalną reakcją dzikiej zwierzyny na obecność człowieka jest ucieczka, przez co zwierzę może nawet opuścić swoje dotychczasowe siedlisko[10]. Dlatego nie planuj tras wędrówkowych w wysokich trawach i zaroślach pól i łąk! A jeśli wybierasz się na piknik, zwróć uwagę na to, czy w wybranym miejscu nie ma akurat gniazda lub nory. Jeśli tak, koniecznie poszukaj innego miejsca na wypoczynek.

Szczególną ostrożność zachowaj przede wszystkim w sezonie lęgowym (od kwietnia do czerwca) i zimą. W tym okresie zwierzęta są szczególnie wrażliwe i ze względu na swój instynkt obronny bywają agresywne. Aby dowiedzieć się, jak zachowywać się podczas spotkania z mieszkańcami lasu, zajrzyj do naszego artykułu „Dzikie zwierzęta na szlaku”.

Podobnie spacer z czworonogiem może okazać się nie najlepszym pomysłem. Jeśli zabierasz na wędrówkę swojego pupila, nie zapomnij o smyczy. Widok uciekającego zwierzęcia może być dla psa zaproszeniem do wspólnej gonitwy. Dodatkowo spacer po lesie z nieuwiązanym czworonogiem może zakończyć się upomnieniem przez Służbę Leśną, a w najgorszym przypadku karą grzywny.

Ochrona lasu – zachowanie przyjazne środowisku
Ochrona lasu – zachowanie przyjazne środowisku
Ochrona lasu – zachowanie przyjazne środowisku
Ochrona lasu – zachowanie przyjazne środowisku

Rozpalanie ogniska w lesie

Grillowanie to w sezonie letnim bez wątpienia jeden z najpopularniejszych sposobów spędzania wolnego czasu na świeżym powietrzu. Jednak nie wszyscy znają normy prawne dotyczące ochrony przeciwpożarowej i przestrzegają przepisów BHP. Ze statystyk Państwowej Straży Pożarnej w Warszawie wynika, że w 2018 roku na terenie całej Polski doszło do 2 037 pożarów lasów i aż 5 566 pożarów traw[11]. Dlatego należy pamiętać o tym, że rozniecanie otwartego ognia na obszarach leśnych jest surowo zabronione. Rozpalanie ognisk jest dopuszczalne wyłącznie w przeznaczonych do tego celu miejscach. Zasada ta dotyczy również palenia papierosów, które poza wyznaczonym obszarem jest dozwolone tylko za wyraźną zgodą właściciela lasu lub leśniczego. Ponadto z Ustawy o lasach dowiesz się, że rozpalanie ognisk jest możliwe wyłącznie w odległości co najmniej 100 m od granicy lasu lub od wysypisk śmieci, wśród których często można znaleźć materiały łatwopalne. Ta zasada obowiązuje również w parkach narodowych i rezerwatach przyrody.

SprawdźPamiętaj, by zapakować worek na śmieci – nie zajmuje dużo miejsca i potrafi zdziałać cuda!

SprawdźPamiętaj, by zapakować worek na śmieci – nie zajmuje dużo miejsca i potrafi zdziałać cuda!

Ochrona przyrody – zapobieganie powstawaniu odpadów

Nigdy nie zostawiaj swoich śmieci w lesie! I powodem tego nie są względy estetyczne, lecz zagrożenie, jakie stanowi zanieczyszczanie środowiska dla mieszkańców leśnej fauny i flory. Z poniższych wskazówek dowiesz się, jak zapobiec powstawaniu odpadów:

  • Korzystaj z butelek wielokrotnego użytku.
  • Kupuj warzywa i owoce bez opakowań.
  • Używaj pojemników śniadaniowych i pudełek wielokrotnego użytku.
  • Zaopatrz się w torbę z materiału.
  • W swoich urządzeniach elektronicznych zamiast tradycyjnych, jednorazowych baterii stosuj akumulatory wielokrotnego ładowania.
  • Bilety podróżne kupuj tylko w formie elektronicznej.

Jednak stosowanie się do wspomnianych wskazówek nie pomoże ci w stu procentach wyeliminować powstawania niepotrzebnych odpadów. Dlatego pomyśl o zapakowaniu do kieszonki plecaka niewielkiego worka na śmieci. Dzięki temu będziesz go mieć w zasięgu ręki, a odpady bez problemu trafią do najbliższego przydrożnego kosza na śmieci.

Wypoczywaj aktywnie z myślą o środowisku

Natura to jednak nie tylko oaza spokoju. To również szeroki wachlarz możliwości aktywnego spędzania czasu na świeżym powietrzu. W dzieciństwie szkraby wdrapują się na drzewa i budują domki. Dla dorosłych drzewa stanowią niepowtarzalną okazję do profesjonalnej wspinaczki. Jednak pamiętaj o tym, że wspinanie się nie w każdym przypadku jest dozwolone, a chwila nieuwagi może skończyć się tragicznie. Dlatego koniecznie zwróć uwagę na rozporządzenia obowiązujące w danym regionie i rozglądaj się za ewentualnymi znakami zakazu. Z zasady należy unikać starych drzew, ponieważ nierzadko znajdują się one pod ochroną. Poza tym wspinaj się wyłącznie tam, gdzie nie gniazdują ptaki. Idealnym rozwiązaniem są parki linowe, które nie tylko dostarczają świetnej rozrywki, lecz są przede wszystkim bezpieczne i nie zagrażają miejscowym gatunkom zwierząt.

Innym sposobem aktywnego spędzania czasu jest wędkowanie. Zanim jednak zaplanujesz weekend z wędką w dłoni, dowiedz się, od kogo możesz uzyskać pozwolenie wędkarskie. Właścicielem lasu może być osoba prywatna, wspierana przez lokalne nadleśnictwo lub Państwowe Gospodarstwo Leśne.

Wspinaczka przyjazna dla środowiska

Bliskość natury i doświadczanie jej uroków to nieodłączny element każdej aktywności wspinaczkowej. W Polsce znajdziesz całe mnóstwo regionów, w których możesz uprawiać wspinaczkę rekreacyjną. Największe skupisko takich miejsc można zaobserwować na południu Polski. Tam też znajduje się najchętniej wybierany przez turystów obszar do wspinaczkowych szaleństw – Wyżyna Krakowsko-Częstochowska[12]. Ten rodzaj sportu przeżywa obecnie szczyt swojej popularności, co zwiększa ryzyko zanieczyszczenia środowiska[13]. Pamiętaj – ochrona środowiska to podstawa.

Ochrona natury – trzy młode kruki siedzą w gnieździe na skale

Patrząc na skały, można by rzec, że są one jedynie nic nieznaczącym składnikiem przyrody nieożywionej. Jednak okazuje się, że stanowią one ważne siedlisko wielu rzadkich gatunków zwierząt i roślin. Zanokcica skalna czy wiecznie zielone rośliny skalne znalazły tutaj optymalne warunki do życia. Nietoperze, koszatki leśne, jaszczurki murowe i sokoły wędrowne wychowują w szczelinach skalnych swoje potomstwo. Dlatego tak ważne jest, aby przestrzegać zasad i reguł prawnych dotyczących wspinaczki w danym regionie. Dzięki temu natura nadal będzie stanowiła przestrzeń życiową wielu gatunków zwierząt i roślin, a jej walory będą towarzyszyć kolejnym pokoleniom wspinaczy podczas ich wspinaczkowych szaleństw.

Kluczem do ekologicznej wspinaczki jest odpowiednie przygotowanie. Bądź odpowiedzialnym alpinistą i zwróć uwagę na rozporządzenia dotyczące wspinaczki w wybranym regionie. Pamiętaj, że jeśli jest to rezerwat przyrody, możesz wspinać się wyłącznie w miejscach wyznaczonych do tego przez regionalnego dyrektora ochrony środowiska. A warto przypomnieć, że praktycznie każdy rejon jest w pewnym stopniu objęty formami ochrony przyrody[14].

Co ciekawe, wspinaczka w małopolskich rezerwatach przyrody była przez pewien czas zabroniona. Dopiero w 2016 roku, z inicjatywy Polskiego Związku Alpinizmu, odbyły się rozmowy, które miały na celu przywrócenie możliwości legalnej wspinaczki[15]. Warunkiem było podjęcie odpowiednich kroków w kierunku zapewnienia ochrony roślinności skalnej, miejsc gniazdowania ptaków oraz stworzenia systemu informacyjno-edukacyjnego. Podobna sytuacja miała miejsce w województwie świętokrzyskim, w którym w 2017 roku Regionalna Rada Ochrony Przyrody pozytywnie zareagowała na wniosek o udostępnienie miejsc do wspinaczki na terenie sześciu rezerwatów przyrody. W ramach tego porozumienia pasjonaci zobowiązali się m.in. do sprzątania i usuwania niepożądanych krzewów w zamian za wytyczenie tras wspinaczkowych.

Podejmij działania na rzecz ochrony środowiska i zwróć uwagę na odpowiedni sposób dotarcia na miejsce. Na wspinaczkę wybierz się jednym ze środków komunikacji miejskiej, rowerem lub zbierz grono znajomych i pojedźcie wspólnie samochodem. Podczas wędrówki do skałek korzystaj wyłącznie z wytyczonych dróg i ścieżek.

Wskocz na rower i szalej z głową!

Nie tylko wspinaczka skałkowa zapewnia prawdziwą bliskość natury. W końcu jadąc rowerem po górskich wyżynach i dolinach, również można podziwiać otaczającą nas przyrodę. Rower to bezsprzecznie jeden z najbardziej przyjaznych dla środowiska środków transportu[16]. Mimo to, wybierając się na górską przygodę rowerową, pamiętaj o kilku podstawowych zasadach:

  1. Poruszaj się tylko po wyznaczonych trasach!
  2. Nie zostawiaj śladów! Skróć drogę hamowania z zablokowanymi kołami do minimum.
  3. Miej swój rower pod kontrolą! Dostosuj prędkość do sytuacji.
  4. Zwróć uwagę na pozostałych turystów! Zmniejsz prędkość podczas wyprzedzania.
  5. Szanuj świat zwierząt! Opuść ich przestrzeń życiową jeszcze przed zmrokiem.
  6. Planuj z głową! Pomyśl o odzieży ochronnej, prowiancie i podstawowych narzędziach.

Podczas wycieczek rowerowych pamiętaj również o ogólnych zasadach ochrony lasu i przyrody. Przyjmij postawę odpowiedzialnego turysty! Zapobiegaj powstawaniu odpadów i z rozsądkiem obchodź się z ogniem! Dzięki temu zrobisz pierwszy krok w kierunku ochrony środowiska.

Podsumowanie: ochrona środowiska to nic trudnego!

Tak niewiele, a tak wiele! Wystarczy zastosować się do kilku podstawowych reguł, by znacznie przyczynić się do ochrony przyrody. Świetnym przykładem jest tu ochrona lasu – nie ulega bowiem wątpliwości, że zasady zachowania się w lesie można zapamiętać w mgnieniu oka! Zapobieganie powstawaniu odpadów to z kolei nawyk, który można wykształcić, a który wywrze pozytywny wpływ na przestrzeń życiową wielu dzikich zwierząt i roślin. W końcu to ich dom, a jeśli chcesz korzystać z jego dobrodziejstw, rób to świadomie i odpowiedzialnie. Dodatkowo możesz dołożyć swoją cegiełkę, biorąc udział w różnorodnych akcjach na rzecz ochrony środowiska lub przekazać datek na rzecz fundacji, np. Fundacji Wspierania Inicjatyw Ekologicznych. Niewielki krok dla ciebie, wielki krok dla natury!

Źrodła

[1] http://www.barlinek.szczecin.lasy.gov.pl/aktualnosci/-/asset_publisher/T2bs/content/prosimy-o-ostroznosc#.XMv5i-gzbIU

[2] http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19911010444/O/D19910444.pdf

[3] https://www.gdos.gov.pl/grzybo-i-owocobranie-z-poszanowaniem-przyrody

[4] http://www.infor.pl/akt-prawny/DZU.2018.012.0000142,ustawa-o-ochronie-przyrody.html

[5] https://www.gdos.gov.pl/nowe-rozporzadzenia-o-ochronie-gatunkowej-roslin-i-grzybow

[6] http://www.salamandra.org.pl/przepisy-prawne.html

[7] http://www.greenpeace.org/poland/pl/wydarzenia/polska/Okres-legowy-ptakow-szansa-dla-drzew/

[8] http://www.lasy.gov.pl

[9] http://niechcianeizapomniane.org/swiatowa-deklaracja-praw-zwierzat/

[10] http://ekonomiaisrodowisko.pl/uploads/17_juszko.pdf

[11] https://www.straz.pl/badz-bezpieczny/statystyki?powiat=&p_data_od=&p_data_do=&data_od=2017-01-01&data_do=2017-12-31

[12] https://www.polskieszlaki.pl/ostance-i-wspinaczka-na-jurze.htm

[13] http://www.wspinaczka.miniserwis.pl/

[14] http://krakow.rdos.gov.pl/turystyka-wspinaczkowa-w-malopolskich-rezerwatach-przyrody/ext:pdf.

[15] http://pza.org.pl/news/news-skaly/komunikat-o-spotkaniu-w-rdos-krakow-w-sprawie-wspinania-w-rezerwatach-malopolski

[16] https://www.ekologia.pl/styl-zycia/eko-technologie/jednoslady-ekologiczny-styl-zycia-i-sposob-na-korki,12194.html

Źrodła zdjęć:

istock.com/BrianAJackson

istock.com/WilliamSherman