Zwanger werken: waar moet u tijdens de zwangerschap op letten?
Zwangere vrouwen en aanstaande moeders genieten speciale bescherming op het werk: de regels beschermen u en uw ongeboren kind tegen gezondheidsrisico's op het werk en stressvolle situaties in de werkomgeving. Dit omvat niet alleen aangepaste werktijden tijdens de zwangerschap maar ook het veiligstellen van inkomen en bescherming tegen ontslag tijdens de zwangerschap, evenals zwangerschapsverlof in de weken vóór en na de bevalling. Wij leggen u uit waar u op het werk rekening mee moet houden tijdens de zwangerschap en welke rechten u heeft als toekomstige moeder.
Ook laten we zien hoe u zich stijlvol kunt kleden op uw werk en geven we stylingtips voor comfortabele maar toch elegante zakelijke zwangerschapskleding.
Zwangerschapsverlof – deze rechten en plichten heeft u
Op werkgebied zijn er een aantal zaken om te overwegen, zodat u op alle vlakken van uw zwangerschap kunt genieten en altijd voor uzelf en uw gezondheid kunt zorgen. In deze ontroerende, spannende en ook kwetsbare levensfase hebben u en uw kind speciale bescherming nodig. In België gelden speciale regels voor werken tijdens zwangerschap. Het zogenoemde zwangerschapsverlof heeft onder andere volgende intenties:
Het geeft werknemers tijd en ruimte om zich op de bevalling voor te bereiden
Het biedt herstel van lichamelijke inspanningen na de geboorte van een kind
Het biedt de mogelijkheid om een goede band op te bouwen met de pasgeboren baby
Het beschermt tegen onrechtmatig ontslag
Het waarborgt het inkomen tijdens de periode van verlof
Over het algemeen voorkomt zwangerschapsverlof eventuele nadelen tijdens de zwangerschap, na de bevalling en tijdens de borstvoedingsperiode. Het biedt aanstaande en kersverse moeders meer zekerheid op het gebied van gezondheid en financiën.
Zwanger werken: wanneer vertel ik mijn werkgever dat ik zwanger ben?
De eerste vraag die veel zwangere vrouwen zich waarschijnlijk stellen met betrekking tot zwangerschap en werk is: „Wanneer vertel ik mijn werkgever dat ik zwanger ben?“ U kunt uw werkgever het beste zo vroeg mogelijk informeren over uw zwangerschap, want vanaf deze dag treden de bepalingen opgenomen in de Wet moederschapsbescherming in werking. Deze wet is bedoeld om u bijzondere bescherming op het werk te bieden en uw tijd op het werk makkelijker en veiliger te maken.
U kunt uw werkgever het beste vertellen over uw zwangerschap in een persoonlijk gesprek. Tijdens het gesprek kan uw werkgever om de volgende informatie vragen:
De datum waarop u bent uitgerekend
De datum waarop u met zwangerschapsverlof wilt gaan
Het aantal resterende verlofdagen die u nog heeft
Een status-update: welke taken en projecten kunt u nog afronden voordat u met verlof gaat
Zorg er dus voor dat u deze data paraat hebt wanneer u uw werkgever over uw zwangerschap vertelt. In de loop van uw zwangerschap zal uw werkgever u benaderen en vragen naar uw plannen voor en na het moederschapsverlof. U kunt hier in een vroeg stadium over nadenken en later uw beslissingen bespreken.
Zwanger en werk: hoe wordt de veiligheid op de werkvloer gewaarborgd?
De regelgeving over moederschapsbescherming beschermt alle aanstaande moeders die in loondienst zijn. Zo moet elke de werkgever samen met de bedrijfsarts een risicoanalyse voor de personeelsleden opstellen. De risico's worden beoordeeld aan de hand van een lijst van agentia, procedés en arbeidsomstandigheden. Deze zijn opgenomen in bijlage X.5-1 van de codex over het welzijn op het werk. Op basis van de resultaten worden vervolgens preventiemaatregelen genomen.
Bent u zwanger en uitkeringsgerecht werkeloos? Dan heeft u – net als mensen in loondienst − recht op 15 weken zwangerschapsverlof. Werkt u als zelfstandige of meewerkende echtgenoot? Dan mag uw moederschapsverlof drie tot twaalf weken bedragen.
Als u uw werkgever vertelt dat u zwanger bent, moet hij of zij u op de hoogte brengen van mogelijke gevarenpunten en passende beschermende maatregelen voor u nemen. Onacceptabele werkomstandigheden voor zwangere vrouwen zijn bijvoorbeeld:
Werken met gezondheidsschadelijke stoffen en straling, zoals stof, gassen of dampen
Werken onder extreme hitte of kou
Werken in een omgeving waarin u blootstaat aan trillingen of lawaai
Bovendien mogen zwangere vrouwen op het werk niet vaak bukken of strekken, geen zware lasten van meer dan 5 kilogram dragen, geen stuk- of lopendebandwerk verrichten en geen werkzaamheden uitvoeren met een verhoogd risico op ongevallen. Als een of meer van deze arbeidsomstandigheden of werkzaamheden van toepassing zijn op uw baan, moet uw werkgever uw werkplek aanpassen of u op een andere plek inzetten.
Praat dus in een vroeg stadium met uw werkgever over de mogelijkheden om uw werk of werkomstandigheden aan te passen of te veranderen. Voor veel banen is het ook mogelijk om vanuit huis of in flexuren te werken. Weeg alle mogelijkheden af om de optie te vinden die het beste bij uw zwangerschap en borstvoedingspatroon past.
Veilig werken tijdens de zwangerschap en borstvoeding betekent ook dat u in deze tijd extra aandacht besteedt aan uzelf en uw lichaam. Uw werkgever moet u tijdens de zwangerschap en de borstvoeding na de bevalling passende rustpauzes toestaan, zonder dat u deze moet inhalen of van uw inkomen hoeft af te trekken.
Werken tijdens de zwangerschap: werktijden gedurende de zwangerschap
Als u zwanger bent moet u zichzelf niet te veel onder druk zetten. Daarom zijn de werktijden voor aanstaande moeders ook duidelijk gedefinieerd en afgebakend: zo mogen zwangere vrouwen niet langer dan 9 uur per dag werken. In een periode van 4 weken mag dit niet meer zijn dan gemiddeld 40 uur per week. Bovendien heeft u recht op extra pauze (maximaal een achtste van uw werktijd) en op een rustige, afsluitbare ruimte met een bed of rustbank. Door geregeld pauze te nemen en af en toe wat te bewegen kunt u hoofd- en rugpijn voorkomen. Houd er ook rekening mee dat u tijdens uw zwangerschap mogelijk niet in staat bent om op uw gebruikelijke niveau te presteren. Zet uzelf niet onder druk en neem wat minder hooi op uw vork.
Als u zwanger bent heeft u recht op regelmatige werk- en rusttijden, en hoeft u niet over te werken of nachtdiensten te draaien. Ook hebben aanstaande moeders recht op verlof voor noodzakelijk zwangerschapsonderzoek als dat tijdens werktijd moet plaatsvinden. Uw loon wordt dan doorbetaald voor de duur van het onderzoek en de reistijd die u kwijt bent. Overleg wel altijd even met uw werkgever.
Aanstaande moeders mogen onder werktijd naar de verloskundige, gynaecoloog of huisarts. Uw werkgever mag dat niet weigeren. U hoeft ook niet te vertellen waarvoor u gaat. Breng uw werkgever tijdig op de hoogte als u een doktersafspraak heeft, zodat hier rekening mee kan worden gehouden.
Zwanger werken: ontslagbescherming tijdens uw zwangerschap
Wanneer u in verwachting bent heeft u ook een speciale status als het gaat om ontslag: zo bent u beschermd tegen ontslag tijdens uw zwangerschap, het bevallingsverlof en de eerste zes weken daarna. Een werkgever mag een zwangere werknemer tijdens de proeftijd ontslaan, omdat de ontslagverboden voor zwangerschap dan niet gelden. Het is echter verboden om te ontslaan vanwege de zwangerschap. De werkgever moet dus kunnen aantonen dat de zwangerschap geen reden voor het ontslag was en dat er een andere, legitieme reden is. Er geldt een uitzondering voor tijdelijke arbeidsovereenkomsten. Deze lopen toch af op het in de overeenkomst vastgelegde tijdstip.
Zwanger werken: zwangerschaps- en bevallingsverlof
Het zwangerschaps- en bevallingsverlof zorgen ervoor dat u genoeg tijd heeft om u voor te bereiden op de komst van uw kindje en daarna op de heerlijke tijd als moeder. In totaal heeft u recht op minstens 16 weken verlof. De duur van de zwangerschaps- en bevallingsverlof periode zijn als volgt:
Het zwangerschapsverlof gaat in vanaf 6 weken voor de datum waarop u bent uitgerekend. U bent verplicht om uiterlijk 1 week voor de bevalling met verlof te gaan. De tijd die u niet benut gedurende het prenatale verlof, neemt u mee naar het postnatale verlof.
Het bevallingsverlof gaat in op de dag van uw bevalling. U heeft recht op minimaal 9 weken postnataal verlof en u bent ook verplicht om deze 9 weken bevallingsrust op te nemen. Wanneer u minimaal 2 weken prenataal verlof meeneemt als bevallingsverlof, dan kunt u deze laatste weken ook als verlofdagen benutten gedurende de 8 weken wanneer u weer gestart bent met werken.
Afhankelijk van uw individuele situatie, kunnen de volgende veranderingen zich voordoen in zwangerschaps- en bevallingsverlof periodes:
Bent u zwanger van een twee- of meerling? Dan krijgt u 10 weken zwangerschapsverlof en minimaal 10 weken bevallingsverlof.
Wanneer uw kindje voor de bevallingsdatum geboren wordt, dan kunt u de dagen dat het zwangerschapsverlof korter duurde dan 6 weken optellen bij uw bevallingsverlof.
Wanneer uw kindje na de uitgerekende datum ter wereld komt, dan kunt u de dagen tussen de geboorte en bevallingsdatum optellen bij de termijn van 16 weken.
Tijdens het wettelijke zwangerschapsverlof mag u niet werken; het is een verplichte rustperiode. U kunt wel contactdagen opnemen (maximaal 10 dagen) om voor uw werkgever te werken, waarbij deze dagen worden afgetrokken van uw verlof.
Zwangerschapsmode in het bedrijfsleven – comfortabel en professioneel
Tijdloos chique en elegante zakelijke mode kenmerkt zich vooral door slim gevormde blazers, blouses en pantalons of rokken. Gedempte kleuren en tijdloze vormen zetten hier de toon. In bepaalde sectoren, zoals het bankwezen of advocatenkantoren, zijn de dresscodes vaak behoorlijk streng. Hoe kunnen deze eisen gecombineerd worden met de eisen aan comfortabele zwangerschapskleding?
In dit geval is het raadzaam om naarmate de zwangerschap vordert over te stappen op speciale zakelijke zwangerschapskleding. Dankzij elastische materialen en slimme snitten zorgt het voor een professionele uitstraling, zonder dat dit ten koste gaat van het comfort.
Zwangerschapskleding kantoor: de must-haves
Als aanstaande moeder hoeft u geen enorme collectie positiekleding in uw kast te hebben om u voor een werkdag op kantoor te kleden. In de latere maanden van de zwangerschap is het echter onvermijdelijk dat u een aantal kledingstukken aan uw garderobe moet toevoegen.
Vaak heeft u aan een kleine selectie al genoeg wanneer u deze goed met elkaar kunt combineren. Uw basisuitrusting voor zakelijke zwangerschapskleding voor kantoor bevat de volgende kledingstukken:
2-4 zwangerschapsblouses
1 comfortabele blazer
1-2 positierokken
2 positiebroeken
Bonus: 1-2 mooie positiejurken voor op kantoor
Met deze paar items kunt u in een handomdraai verschillende comfortabele en professionele businesslooks creëren. Let bij het bepalen van uw zwangerschapskleding voor kantoor op eenvoudige kleuren zoals zwart, wit, donkerblauw of grijs. Deze kledingstukken zijn makkelijk te combineren. Zwangerschapsblouses in zachte pastelkleuren zijn net zo geschikt voor het benadrukken van elegante accenten.
Zwangerschapskleding voor kantoor: belangrijke tips rondom dresscode
De gouden regel voor zwangerschapskleding op kantoor is comfortabele kleding: een must voor toekomstige moeders. Bijzondere zakelijke zwangerschapsmode weet comfortabele snitten te combineren met een professionele dresscode.
Hoe strenger de dresscode op uw werkplek is, hoe meer u uiteraard moet overwegen. Terwijl u in creatieve beroepen en banen zonder klantcontact vaak meer vrijheid heeft in uw kledingkeuze, geldt in veel bedrijfstakken nog steeds een strengere dresscode. Voor banen met een strikte dresscode kunt u de volgende tips in gedachten houden:
Oriënteert u zich qua zwangerschapskleding voor kantoor aan uw huidige garderobe. U weet immers in welke kledingstukken u zich normaal gesproken het prettigst voelt. Als u fan bent van pantalons, hoeft u tijdens de zwangerschap geen zwangerschapsrok te dragen als u dat niet wilt.
Vertrouw op comfortabele variaties op uw gebruikelijke businesslooks: zwangerschapsbroeken met elastische taillebanden, zwangerschapsrokken met brede tailleband en nonchalant gesneden zwangerschapsblouses zorgen ervoor dat u zich uiterst comfortabel voelt, zelfs met strikte dresscodes.
Hoe zeer u uw zwangerschap op het werk verborgen wilt houden, is geheel aan u. Enerzijds is het niet nodig om uw buikje te verstoppen onder zeer losse kleding. Aan de andere kant is zeer nauwsluitende kleding niet compatibel met veel dresscodes. Stijlvolle zakelijke zwangerschapskleding moet daarom uw buikje vakkundig flatteren, zonder meer aandacht op uw zwangerschap te vestigen dan u zou willen.
Tip: ook als het gaat om zwangerschapskleding, kunt u proberen om nauwsluitende en wijde kledingstukken te combineren. Door deze stylingregel te volgen, kunt u voorkomen dat uw kleding er te breed of onbedoeld strak uitziet. De mooie combinatie van een losse blouse en een wat strakkere broek maakt dat u er vrouwelijk uitziet en bedekt tegelijkertijd speels uw buik.
Conclusie: zwangerschap en werk goed combineren
Om ervoor te zorgen dat u in het dagelijks werk gezond en veilig van uw zwangerschap kunt genieten, kunnen er enkele voorzorgsmaatregelen worden genomen om u te beschermen. Zorg ervoor dat u uw werkgever zo vroeg mogelijk op de hoogte stelt van uw zwangerschap, zodat er effectieve zwangerschapsbeschermingsmaatregelen getroffen kunnen worden. Ook op kantoor hoeft u zich geen zorgen te maken over zwangerschapsmode: zakelijke positiekleding maakt gebruik van elastische materialen en speciale pasvormen om u het hoogst mogelijke comfort te bieden tijdens het werken.
______________________________________________
Bronnen en meer informatie
https://werk.belgie.be/nl/themas/welzijn-op-het-werk/werkorganisatie-en-bijzondere-werknemerscategorieen-0
(Geraadpleegd op: 03.12.2025)
https://werk.belgie.be/nl/themas/feestdagen-en-verloven/moederschapsverlof
(Geraadpleegd op: 03.12.2025)
https://www.riziv.fgov.be/nl/thema-s/zwangerschap-en-geboorte/moederschap/moederschapsrust-voor-werkneemsters-en-werklozen
(Geraadpleegd op: 03.12.2025)
https://www.parentia.be/nl/gezinsadministratie/heb-ik-als-zelfstandige-recht-op-moederschapsverlof
(Geraadpleegd op: 03.12.2025)
https://www.kindengezin.be/nl/thema/zwangerschap-en-geboorte/voorbereiden-op-de-geboorte/op-het-werk-en-soorten-verlof
(Geraadpleegd op: 03.12.2025)
https://www.vlaanderen.be/werken/verlof-en-tijdelijk-minder-werken/moederschapsverlof-en-moederschapsbescherming
(Geraadpleegd op: 03.12.2025)
Bronnen van afbeeldingen in chronologische volgorde
Omslagfoto: iStock.com/PeopleImages
Foto 1 in de tekst: iStock.com/Morsa Images
Foto 2 in de tekst: iStock.com/vgajic
Foto 3 in de tekst: C&A