shop.global.1
Dziewczynka w stroju kąpielowym chroniącym przed oparzeniami słonecznymi

Jak chronić dzieci przed słońcem

Kremy do opalania, odzież z filtrem UV, płachty przeciwsłoneczne

Nic nie daje dzieciom takiej frajdy jak ruch na świeżym powietrzu w pogodny, letni dzień. Przebywanie na słońcu ma ogromne znaczenie dla prawidłowego rozwoju kilkulatków. Skóra wystawiona na zaledwie 15 minut działania promieni słonecznych zaczyna intensywnie wytwarzać witaminę D, która odpowiada za sprawny układ odpornościowy zdrowe, mocne kości.

Pamiętaj jednak, by nie lekceważyć mocy słońca, niezależnie od tego, czy odpoczywasz w górach czy nad morzem, latem czy też zimą. Amerykańskie Stowarzyszenie Dermatologiczne dowiodło, że aż 80% uszkodzeń skóry wywołanych poparzeniami słonecznymi dotyka dzieci i młodzieży przed 18 rokiem życia[1]. By w przyszłości zmniejszyć ryzyko poważnych problemów, zadbaj o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną dla siebie i swojej pociechy oraz unikaj bezpośredniego działania promieni UV.

W poniższym artykule podpowiemy ci, jak najlepiej chronić dzieci i niemowlęta przed szkodliwym promieniowaniem i pomożemy zorientować się w gąszczu dostępnych środków przeciwsłonecznych, takich jak m.in. preparaty z filtrem oraz różnego rodzaju parawany, namioty i osłony.

Na początek, zapoznaj się z 7 najważniejszymi zasadami ochrony dzieci przed słońcem, o których warto pamiętać nie tylko na urlopie:

  • Unikaj intensywnego, południowego słońca. Staraj się tak zaplanować aktywności na świeżym powietrzu, by w momencie największego „żaru z nieba”, schować się w zacienionym miejscu.
  • Chroń małe dzieci i niemowlęta przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych.
  • Stosuj środki ochrony przeciwsłonecznej również w cieniu i przy zachmurzonym niebie.
  • Pamiętaj o odpowiedniej odzieży i osłonie, która często okazuje się niezastąpiona w bezpośrednim kontakcie ze słońcem.
  • Nie pozwalaj dzieciom bawić się w palącym słońcu, nawet jeśli są posmarowane kremem z wysokim filtrem UV.
  • Dbaj o to, by twoje pociechy piły dużo płynów i nie przegrzewały się.
  • Pamiętaj, że kiedy skutki promieniowania UV zwykle odczuwa się wtedy, gdy jest już za późno (skóra doznała już poparzeń).

Dmuchaj na zimne – chroń maluchy przed promieniowaniem UV

Ochrona przeciwsłoneczna to bardzo ważna sprawa, nie tylko podczas letnich wakacji. Nawet w niezbyt ładny dzień, kiedy niebo przesłaniają chmury, aż 80% promieniowania UV przebija się przez nie i wnika w skórę[2]. Dlatego również podczas ferii zimowych chroń skórę swoich pociech przed pośrednim i bezpośrednim działaniem szkodliwych promieni.

Już podczas wyboru wakacyjnej destynacji miej na uwadze fakt, że moc promieniowania słonecznego (tzw. indeks UV) wzrasta wraz z wysokością nad poziomem morza. Jego działanie jest tym bardziej odczuwalne, im bliżej równika znajduje się dane miejsce[3]. W związku z tym twoje dziecko będzie bardziej narażone na poparzenia słoneczne podczas górskich wędrówek w Tatrach niż na wybrzeżu Bałtyku. Pamiętaj więc, by zawsze pakować do plecaka kremy z wysokim filtrem. Czasami promieniowanie UV nie pada na nas z góry, ale jest odbite, a zarazem dodatkowo zwielokrotnione. Po odbiciu światła od śniegu indeks UV zwiększa się o ok. 85%, w przypadku wody o ok. 20%, a piasku o ok. 15%[4].

Ochrona przed słońcem dla niemowląt – zakrywające ubranka i dużo cienia

Skóra niemowląt jest niezwykle delikatna, ponieważ jej poszczególne warstwy są dużo cieńsze niż u dorosłych, a naturalne mechanizmy obronne naskórka nie są jeszcze w pełni wykształcone. W efekcie maluszki są dużo bardziej narażone na szkodliwe promieniowanie UV, a ich skóra może zareagować podrażnieniami i oparzeniami już po kilku minutach bezpośredniego kontaktu ze słońcem. Rodzice powinni kierować się zasadą, że w pierwszym roku życia opalanie niemowląt jest bezwzględnie zabronione. Kilkumiesięczne dzieci wymagają intensywnej ochrony przed słońcem. Najłatwiejszą i zarazem najskuteczniejszą z metod jest pozostawanie w zacienionym miejscu. Nie obawiaj się, że twój brzdąc będzie miał niedobór witaminy D. Podobne opinie można śmiało włożyć między bajki, bo już dawno udowodniono, że prawidłowa ilość tej substancji wytwarza się po zaledwie 15 minutach spaceru w cieniu[5].

Wystrzegaj się wystawiania maluszka na działanie słońca w południe zenicie. Najbardziej newralgiczne godziny między 11 a 15 najlepiej spędźcie w zacienionym wnętrzu. Podczas tej pory dnia słońce osiąga najwyższy punkt na niebie, a co za tym idzie, jego promienie padają pod kątem, pod którym mogą głęboko wniknąć w skórę. Dlatego dużo rozsądniej jest wybrać się na przechadzkę rano lub popołudniu.

Odpowiednia odzież i osłona przeciwsłoneczna dla niemowląt

By właściwie chronić dziecko przed słońcem, letni strój niemowlęcia powinien składać się z:

  • przewiewnego, bawełnianego body
  • cienkiej koszulki
  • zakrywających stopy bucików i skarpetek
  • czapeczki z daszkiem i dodatkową osłoną karku i szyi
Wykres pochodzi ze strony: uni-kiel.de
Wykres pochodzi ze strony: uni-kiel.de

Rodzice z reguły dbają o to, aby ich pociecha była zimą odpowiednio opatulona. Mimo to zwróć też uwagę na to, czy zimowa czapeczka chroni buzię niemowlaka nie tylko przed zimnem, ale i przed słońcem, szczególnie gdy wszędzie leżą zaspy odbijającego światło śniegu.

W bezchmurny dzień zadbaj też o to, by osłonić wózek swojej pociechy dodatkową parasolką lub płachtą przeciwsłoneczną. Starszym dzieciom często bardziej podoba się spacer pod parasolką, ponieważ w mniejszym stopniu ogranicza ona ich pole widzenia, ale nie chroni aż tak dobrze. Rodzice muszą wciąż mieć się na baczności i poprawiać parasolkę, bo po każdym zakręcie słońce pada z innej strony. Dużo wygodniejsza jest płachta przeciwsłoneczna, która tworzy „daszek” nad całym wózkiem i daje dużo więcej cienia. Trzeba tylko uważać, gdy mocno wieje. Płachta nadyma się wtedy jak balon, a jeśli nie zareagujesz w porę, może się odczepić i odlecieć.

Do niezbędnika troskliwego rodzica należy również namiot plażowy, uszyty ze specjalnej tkaniny odbijającej promienie UV. Dzieci mogą w nim beztrosko bawić się i baraszkować w cieniu, nie ryzykując podrażnień ani poparzeń skóry. Ważne, by zawsze ustawiać namiot tyłem do kierunku padania promieni słonecznych, by uzyskać jak najwięcej przyjemnego cienia.

Podczas fali letnich upałów dopilnuj, by twoja pociecha się nie przegrzała. Najważniejszym ośrodkiem termoregulacji u niemowląt jest główka, dlatego pamiętaj, by podczas drzemki w wózku lub w namiocie plażowym zdejmować maluchowi czapeczkę.

Kremy z filtrem dla niemowląt

Dermatolodzy radzą, by w pierwszym roku życia dziecka nie używać kremów do opalania. Chemiczny skład filtrów nie jest odpowiedni dla wrażliwej skóry niemowląt i może wyrządzić więcej szkody niż pożytku[6]. Przed wyjściem na słońce nie smaruj bobasa oliwką, ponieważ dodatkowo zmiękcza ona skórę i przyspiesza opalanie. Najbezpieczniejszą metodą ochrony niemowląt przed słońcem jest przebywanie w cieniu i odpowiednia odzież, która zakryje skórę przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych.

Zalecana ochrona przed słońcem dla kilkulatków

Nie tylko niemowlęta potrzebują specjalnej ochrony przed słońcem. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym spędzają szczególnie dużo czasu na dworze, bawiąc się i odkrywając otoczenie. Ich skóra wciąż pozostaje delikatna i podatna na poparzenia słoneczne. Niemiecka Liga do Walki z Rakiem zaleca, by dzieci do 6 roku życia przebywały jak najwięcej w cieniu i unikały bezpośredniego kontaktu z promieniowaniem UV[7]. Dopiero maluchom w wieku 7 lat można pozwolić na krótkie zabawy w pełnym słońcu, bez negatywnych konsekwencji dla ich zdrowia. Tak jak w przypadku niemowląt, pobyt z kilkulatkami na świeżym powietrzu zaplanuj tak, by uniknąć palącego słońca w zenicie, najlepiej rano lub po południu[8].

Chłopiec w ubrankach osłaniających skórę przed słońcem

Odpowiednia odzież to podstawa skutecznej ochrony przed promieniami UV

Skóra zapamiętuje każde oparzenie słoneczne z dzieciństwa. Dlatego tak ważne jest, by w letnich miesiącach twój maluch był ubrany od stóp do głów w odzież chroniącą przed promieniowaniem UV. Głowa, buzia, szyja i uszy to miejsca najbardziej narażone na poparzenia słoneczne. Pamiętaj, by twoja pociecha zawsze miała na sobie kapelusik z szerokim rondem lub czapeczkę z daszkiem, najlepiej wyposażoną w dodatkową osłonę na kark i szyję oraz sznurki lub gumki do zawiązania pod szyją. By właściwie chronić malucha przed słońcem, letni strój dziecka powyżej 1 roku życia powinien składać się z:

  • luźnej, przewiewnej koszulki z długim rękawem
  • luźnych, długich spodni z cienkiego materiału
  • zakrywających stopy bucików lub sandałów i skarpetek

Ubrania powinny być lekkie, nieprześwitujące oraz wykonane z przewiewnych, „oddychających” tkanin. Ważne, by zakrywały jak największą powierzchnię ciała. Ponadto strój z cienkich, letnich materiałów sprawi, że twoja pociecha będzie się mniej pocić nawet w bardzo upalny dzień.

Tkaniny wykonane z włókien syntetycznych mają zazwyczaj gęstszy splot, dzięki czemu przepuszczają mniej szkodliwych promieni UV niż np. bawełna. Co więcej, ciemne i suche tkaniny zapewniają lepszą ochronę, bo przenika przez nie mniej promieni niż przez jasne i mokre materiały. Zadbaj o to, by ubrania nie były zbyt grube, dzięki czemu twojemu dziecko nie będzie za gorąco i nie będzie się pocić.

Coraz więcej sklepów z odzieżą dziecięcą ma w swojej ofercie specjalne ubrania z filtrem UV o wybranym faktorze przeciwsłonecznym. Sekret ich działania tkwi w wyjątkowo solidnym, grubym splocie włókien, które jednocześnie pochłaniają i odbijają promieniowanie UV. Nierzadko materiały są dodatkowo zaimpregnowane warstwą nieprzepuszczającą słońca. Przy zakupie wybierz ubrania z filtrem przeciwsłonecznym o faktorze co najmniej 30 (lub nawet 40) oraz opatrzone certyfikatem jakości, np. standardem UV 801[9].

Nieprzypadkowo najwięcej dzieci cierpi na poparzenia słoneczne po dniu spędzonym na plaży. Zarówno woda, jak i piasek odbijają promienie UV i potęgują ich szkodliwe działanie. Po kąpieli w morzu dzieci powinny zawsze spłukać sól np. pod prysznicem plażowym. Słona woda wysusza i podrażnia skórę, a także sprawia, że jest jeszcze bardziej podatna na działanie promieni słonecznych. Pomóż maluchowi opłukać się i osuszyć, po czym ubierz go w suche rzeczy, by nie dopuścić do przeziębienia i przywrócić ochronę skóry dziecka przed słońcem.

Mama z dzieckiem smarują się kremem do opalania na plaży

Kremy z filtrem dla dzieci – dodatkowa ochrona przed słońcem

Kiedy twoja pociecha skończy 1. rok życia, oprócz odpowiedniej odzieży, zadbaj o dodatkowe zabezpieczenie skóry malucha kremami lub olejkami z filtrem przeciwsłonecznym. Skrót SFP (z ang. sun protection factor) wraz indeksem oznacza stopień ochrony skóry przed szkodliwym promieniowaniem UVB. Im wyższy faktor przeciwsłoneczny, tym mniej skóra narażona jest na poparzenia. Działanie kremów z filtrem zależy również od rodzaju karnacji, czyli tzw. fototypu skóry. Im ciemniejszą mamy cerę i włosy − a tym samym wyższą zawartość melaniny − tym dłużej jesteśmy odporni na uszkodzenia skóry wywołane przez słońce. Wraz z wiekiem skóra „uczy się”, jak reagować na promieniowanie UV, i w razie potrzeby sama produkuje więcej melaniny. U małych dzieci wspomniane mechanizmy obronne nie są jeszcze w pełni wykształcone, dlatego zamiast opalać się na brązowo, ich skóra staje się czerwona i ulega poparzeniom słonecznym. By oszacować czas działania kremu z filtrem, wystarczy pomnożyć swój naturalny czas ochrony skóry (zależny od jej fototypu[10]) przez faktor kosmetyku. Przykładowo, jeśli normalnie twoja skóra jest zaróżowiona po ok. 10 minutach przebywania na słońcu, po posmarowaniu się kremem z filtrem 30 możesz wydłużyć ten czas do 300 minut. Pamiętaj jednak, że są to jedynie orientacyjne wartości i nie należy im ślepo ufać, bo reakcje na słońce mogą być u dzieci i dorosłych bardzo różne.

Większość kremów z faktorami SFP chroni jedynie przed promieniowaniem UVB, które odpowiada za produkcję witaminy D i powoduje poparzenia słoneczne. Nie zapominaj o tym, że słońce emituje również promieniowanie UVA. Pod jego wpływem w tkankach powstają tzw. wolne rodniki, które przyspieszają proces starzenia się skóry, a co gorsza mogą prowadzić do zmian nowotworowych. Warto więc zainwestować kilka groszy więcej i wybrać krem przeciwsłoneczny, wyposażony dodatkowo w filtr UVA. Rozpoznasz go po oznaczeniu literami PPD lub IPD[11].

Przy zakupie mleczka do opalania upewnij się, że zostało ono przetestowane dermatologicznie. Dla dziecka wybierz krem z filtrem mineralnym bez dodatku alkoholu i filtrów chemicznych, za to z wysokim współczynnikiem odbicia światła [12]. Dobrze, by był też wodoodporny i miał faktor przeciwsłoneczny o wartości co najmniej 20.

Jeśli masz wątpliwości, jaki krem wybrać dla siebie i swojego dziecka, zwróć się o radę do waszego lekarza rodzinnego lub pracowników apteki. Warto też pamiętać o następujących wskazówkach:

  • By zwiększyć skuteczność preparatów przeciwsłonecznych, nałóż je na skórę ok. 30 minut przed wyjściem na słońce.
  • Posmaruj się kremem rano, jeszcze zanim wyjdziesz z pokoju.
  • W trakcie dnia nakładaj krem mniej więcej co 2 godziny. Znaczna część filtru spłukuje się z wodą, ściera przy dotykaniu lub spływa z potem.
  • Po każdej kąpieli nałóż nową warstwę kremu, nawet jeśli używasz kosmetyków wodoodpornych.
  • Przy smarowaniu nie zapomnij o miejscach najbardziej narażonych na poparzenia słoneczne: grzbiecie nosa, czole, brodzie, ustach, policzkach, uszach, ramionach i grzbietach stóp.
  • W ochronie przed słońcem sprawdza się stara zasada „im więcej tym lepiej”. Pamiętaj jednak, że nawet gruba warstwa kremu nie wydłuży czasu, w którym rzeczywiście chroni on twoją skórę.
  • Nie zapominaj o filtrach przeciwsłonecznych, nawet jeśli odpoczywasz w cieniu.

Okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV

Eksperci radzą, by oprócz skóry szczególną ochroną przeciwsłoneczną objąć też oczy. Można w ten sposób uniknąć bolesnych podrażnień, a nawet zapalenia spojówek czy rogówki. Najskuteczniejszą barierą przed szkodliwym promieniowaniem UV są certyfikowane okulary przeciwsłoneczne z filtrem. Dodatkową osłonę zapewni kapelusz z szerokim rondem lub czapka z daszkiem. Przy zakupie zwróć uwagę na certyfikaty bezpieczeństwa, takie jak „CE” oraz „UV 400”. Dobrze, jeśli soczewki spełniają również międzynarodowe normy EN 166:2001 lub ISO 9001:2000. Sam kolor szkieł nie jest bez znaczenia. Radzimy, by okulary przeciwsłoneczne dla dzieci kupować tylko u sprawdzonego optyka, który w razie wątpliwości posłuży również profesjonalną radą.

Osłony przeciwsłoneczne do samochodu

Przed długą podróżą samochodem warto zabezpieczyć tylne szyby przed ostrym słońcem. W tym celu możesz przymocować do okien auta od zewnętrznej strony folię lub ekrany przyciemniające. Dzięki nim twój maluch nie będzie prażył się w gorącym, letnim słońcu, a tym samym dojedzie na miejsce urlopu w dużo lepszym humorze. Rzecz jasna przednia i tylna szyba, a także te po obu stronach kierowcy muszą pozostać przeźroczyste, by nie ograniczać widoczności.

Nigdy nie zostawiaj swojego dziecka samego w samochodzie – nawet na chwilę!

Porównanie środków ochrony przed słońcem wraz z ich współczynnikiem SPF

Żaden produkt nie jest w stanie całkowicie zniwelować szkodliwego promieniowania UV. Właściwa ochrona maluchów przed słońcem jest możliwa jedynie przy zastosowaniu kombinacji cienia, odpowiedniej odzieży, nakrycia głowy, okularów przeciwsłonecznych z filtrem oraz kremów do opalania. W poniższej tabeli znajdziesz zestawienie najpopularniejszych środków przeciwsłonecznych i zorientujesz się, które z nich umożliwiają najlepszą ochronę małym urlopowiczom. Pamiętaj, że dokładne wartości SPF zależą od szeregu czynników, takich jak m.in. kolor, tkanina, stan, a nawet technika barwienia. Warto zatem każdorazowo zapoznać się z informacjami dostarczonymi przez producenta danego produktu.

Porównanie środków ochrony przed słońcem wraz z ich współczynnikiem SPF

Pierwsza pomoc – co na oparzenia słoneczne?

Jeśli, mimo wszelkich starań, środki przeciwsłoneczne zawiodą i twój maluch dostanie czerwonych, piekących poparzeń, w pierwszej kolejności zastosuj zimne okłady. Skóra powinna być stale i dosyć mocno schładzana. Bolące miejsca warto posmarować żelem przeciwbólowym lub maścią kojąco-nawilżającą. Łagodząco zadziała również letni prysznic. Powierzchowne uszkodzenia znikną w ciągu kilku dni, te głębsze mogą jednak pozostać na długie lata.

Jeśli zauważysz u siebie lub dziecka objawy przegrzania lub udaru słonecznego, takie jak: bóle i zawroty głowy, zmęczenie, nudności, wymioty czy drgawki, w pierwszej kolejności uzupełnij płyny. Gdy symptomy nie miną w ciągu kilku godzin, koniecznie udaj się do lekarza[13].

Podsumowanie

Przebywanie na świeżym powietrzu ma ogromne znaczenie dla rozwoju dzieci w każdym wieku. Rodzice powinni jednak pamiętać o silnym działaniu promieni UV i zawsze dbać o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną dla swoich pociech. Zapobieganie poparzeniom słonecznym może być dziecinnie proste – zwykle wystarczy jedynie odrobina cienia, zakrywająca odzież oraz stosowanie kremów z filtrem. Pamiętaj jednak, że całkowite zniwelowanie szkodliwego wpływu promieni słonecznych jest niestety niemożliwe.

Przygotowaliśmy tu również plik PDF z najważniejszymi informacjami o tym jak chronić dzieci przed słońcem w formie przejrzystej tabeli.

Źródła i literatura dodatkowa:

[1] https://www.aad.org/

[2] https://www.aad.org/media/stats/prevention-and-care/sunscreen-faqs

[3] http://www.uwagaslonce.pl/site.php?sid=9

[4] https://www.pfm.pl/baza_chorob/dermatologia-praktyczna/ryzyko-poparzen-slonecznych/57

[5] http://www.poradnikzdrowie.pl/ciaza-i-macierzynstwo/zdrowie-dziecka/niemowlat-nie-wolno-opalac-pamietaj-o-tym-i-chron-swoje-dziecko_35322.html

[6] https://mamotoja.pl/jak-chronic-niemowle-przed-sloncem,choroby-niemowlat-artykul,12046,r1p1.html

[7] https://shop.krebsliga.ch/files/kls/webshop/PDFs/deutsch/sonnenschutz-bei-kindern-im-alter-von-0-bis-6-jahren-011330201111.pdf

[8] https://cancer-code-europe.iarc.fr/index.php/pl/12-sposobow/narazenie-na-oddzialywanie-promieniowania-slonecznego-uv/3719-jak-mozna-chronic-siebie-i-swoje-dzieci-przed-sloncem-na-co-dzien-podczas-spedzania-czasu-na-swiezym-powietrzu-lub-w-czasie-wakacji

[9] https://www.hohenstein.de/de/inline/pressrelease_8459.xhtml

[10] https://jejswiat.pl/15325,fototypy-skory

[11] http://www.poradnikzdrowie.pl/uroda/cialo-higiena/opalanie-tylko-z-kremem-z-filtrem-uv-jak-dobrac-krem-do-karnacji_36691.html

[12] http://www.domzdrowia.pl/artykul/filtr-mineralny-czy-chemiczny-1195

[13] https://www.medme.pl/artykuly/udar-sloneczny-kiedy-udac-sie-do-lekarza,64920.html

Źródła informacji zawartych w tabeli:

http://www.hauttumorzentrum-bochum.de/

https://www.krebshilfe.de/

http://www.t-online.de/

Źródło zdjęcia:

iStock.com/Wundervisuals