Ponowne użycie i właściwe sortowanie śmieci, to podstawy gospodarki obiegu zamkniętego.

„Cradle to Cradle” – podstawowe zasady gospodarki o obiegu zamkniętym

Jeśli chcemy naprawdę zadbać o środowisko i oszczędność zasobów naturalnych, powinniśmy zmienić podejście do produkcji oraz przetwarzania dóbr użytkowych. W obecnym modelu gospodarki konsumpcyjnej proces wykorzystania produktów jest liniowy i kończy się w większości przypadków wyrzuceniem na śmietnik. To nie tylko zwiększa ilość odpadów, ale zmusza nas również do nieustannego poszukiwania i wykorzystywania nowych zasobów naturalnych. Dzięki filozofii gospodarki obiegu zamkniętego, zwanej również „Cradle to Cradle” (od kołyski do kołyski lub w skrócie C2C), ma zostać przerwany ten ciągle napędzający się proces marnotrawstwa. Dowiedz się, jak przeciwdziałać temu zjawisku i poznaj z nami zasady nowej formy recyklingu.

Jakie są różnice pomiędzy zasadą “Cradle to Grave” a  „Cradle to Cradle”

Bardzo wiele osób chce żyć w zgodzie z naturą i produkować mniej śmieci. Dążą do tego na przykład poprzez unikanie jednorazowych opakowań lub kupowanie ekologicznie wyprodukowanych ubrań. Pomimo rosnącej świadomości społeczeństwa, nadal jest dużo do osiągnięcia w dziedzinie dbania o środowisko. Niech za przykład posłuży choćby przeciętny cykl życia produktów konsumpcyjnych.  

Większość przedmiotów produkuje i używa się według zasady „cradle to grave“ (od kołyski po grób). Innymi słowy, rzecz wykorzystywana jest tak długo, aż się zużyje i będzie nadawała się jedynie do wyrzucenia. W ten sposób powstaje ogromna ilość śmieci, która bezpośrednio przyczynia się do zanieczyszczenia środowiska. Aby ponownie wyprodukować te same przedmioty, potrzeba z reguły sięgnąć po kolejne zasoby naturalne. Ponieważ są one ograniczone, powinniśmy oszczędzać środki pozyskiwane bezpośrednio z przyrody i w tym wypadku zachęcać wszystkich do sięgania po już przetworzone materiały.

Z tego względu niemiecki chemik Michael Braungart i amerykański architekt William McDonough stworzyli i wypromowali zasady filozofii „cradle to cradle”. Dzięki niej można zmienić żywotność produktu w zamknięty i niemal nieskończony cykl. Wzorem dla tego pomysłu jest sama natura. Drzewa i inne rośliny zrzucają liście, które następnie stają się nawozem i pożywieniem dla innych organizmów. Także nasze dobra konsumpcyjne mogą przechodzić podobny cykl, o ile nie zabraknie nam siły woli i konsekwencji we wdrażaniu tego pomysłu. W idealnym wypadku powstanie perfekcyjnie funkcjonująca gospodarka o obiegu zamkniętym, bez nieprzetwarzalnych odpadów i śmieci oraz pozwalająca lepiej chronić zasoby naturalne naszej planety.

Większość odpadów w Polsce wciąż niesegregowana trafia na składowiska śmieci.

Gospodarka obiegu zamkniętego – w jaki sposób działa koncepcja „Cradle to Cradle”?

Najważniejszą cechą gospodarki w obiegu zamkniętym jest figura okręgu. Niekończący się krąg symbolizuje ciągłą przydatność i odradzające się życie każdego produktu. W przypadku C2C rozróżnia się dwa odmienne cykle, a mianowicie obieg biologiczny i techniczny. W dalszej części przyjrzymy się tym rodzajom oraz omówimy podobieństwa i różnice występujące między nimi.

Cykl biologiczny.

Biologiczny cykl dóbr konsumpcyjnych

Obieg biologiczny ilustruje żywot produktów pochodzenia organicznego. Po ich zużyciu można je swobodnie wyrzucić na kompostownik, gdyż bez problemu się rozłożą. Są to więc produkty ekologiczne.

W jaki sposób działa taki cykl?

Wszystkie artykuły codziennego użytku – nawet tak prozaiczne jak zwykłe koszulki – muszą zostać dobrze zaplanowane w procesie produkcji. Już wtedy podejmuje się decyzję, co stanie się z T-shirtem, gdy przestanie być noszony. Następnie, zachowując zasady ekologicznej produkcji, rozpoczynany jest proces wytwarzania. Taki artykuł trafia potem do sklepu i może zostać kupiony przez klienta. Ze względu na wysoką jakość produktu, nabywca będzie cieszył się nim przez wiele lat. Gdy jednak ubranie się zużyje i przestanie nadawać się do noszenia, jego właściciel będzie mógł zamiast na śmietnik, wyrzucić je na kompostownik. Dzieje się tak, ponieważ w procesie produkcji nie stosuje się substancji szkodliwych, a produkt taki jest w pełni biodegradowalny. Koszulka rozłoży się więc i posłuży jako nawóz dla roślin, które następnie zostaną spożytkowane do wytworzenia kolejnych przedmiotów. W ten sposób każda rzecz może być częścią gospodarki zamkniętego obiegu.

Techniczny obieg towarów konsumpcyjnych

Techniczny cykl produkcji dóbr konsumpcyjnych został stworzony dla wszystkich towarów wytwarzanych z materiałów nie biodegradowalnych, takich jak na przykład urządzenia elektroniczne.

W jaki sposób można ekologicznie wytwarzać produkty tego typu?

Podobnie jak w przypadku cyklu biologicznego, także tutaj zaczyna się od planowania procesu produkcji. Towary z założenia są tworzone w taki sposób, aby można było bez trudu odzyskać z nich jak najwięcej surowców do ponownego wykorzystania. Po takim procesie fabrykacji, produkt jest oferowany klientom. Ponieważ także w tym przypadku produkty są wysokiej jakości, konsument może cieszyć się nimi przez wiele lat. Gdy jednak urządzenie przestanie działać poprawnie, nie powinno wylądować w zwykłym pojemniku na śmieci, a w specjalnym, przeznaczonym do tego celu punkcie odbioru odpadów. Stamtąd przekazywane jest dalej, gdzie rozbiera się je na części, które wykorzystane zostaną w nowym produkcie. W ten sposób tworzywa rzadkie mogą być w sensowny sposób ponownie spożytkowane.

Cykl techniczny.

Zasady produkcji w nurcie „Cradle to Cradle”

Aby móc ponownie wykorzystać użyte surowce, produkty tworzone w duchu „Cradle to Cradle” muszą zostać odpowiednio zaprojektowane. Centralną dewizą jest tu „już dziś pomyśl o tym co będzie jutro”. W dalszej części dowiesz się, jakie są konkretne wytyczne dla produktów spełniających założenia C2C.

WskazówkaJeśli producent spełni odpowiednie wymagania co do jakości jego produktów, zostaje mu przyznany certyfikat „Cradle to Cradle”®. W zależności od spełnionych kryteriów, wyróżnia się następujące rodzaje dokumentów: podstawowy, brązowy, srebrny, złoty lub platynowy.

WskazówkaJeśli producent spełni odpowiednie wymagania co do jakości jego produktów, zostaje mu przyznany certyfikat „Cradle to Cradle”®. W zależności od spełnionych kryteriów, wyróżnia się następujące rodzaje dokumentów: podstawowy, brązowy, srebrny, złoty lub platynowy.

„Odpady dają drugie życie“ – ponowne spożytkowanie wszystkich materiałów

Najważniejszą cechą produktu odpowiadającego filozofii „Cradle to Cradle” jest możliwość powtórnego wykorzystania zastosowanych elementów i tworzyw. W przypadku produktów biodegradowalnych tym kryterium będzie proces rozkładu. Dla przykładu, koszulka powinna być od początku tak tworzona, aby rozłożyła się bez wytrącania substancji szkodliwych.

Urządzenia techniczne powinny móc zostać rozłożone na części pierwsze, tak aby znalazły ponowne zastosowanie w zupełnie nowych przedmiotach. To znaczy, że rzadkie metale i wartościowe komponenty muszą być możliwe do odzyskania i przetworzenia.

Ekologiczne materiały oraz ich niebudzący zastrzeżeń brak szkodliwości

Tylko dzięki wykorzystaniu w pełni ekologicznych materiałów można mieć pewność, że produkt po zużyciu nie będzie szkodliwy dla środowiska, a tym samym w pełni biodegradowalny.  

W przypadku urządzeń elektrycznych oznacza to, że proces przetwarzania i rozbierania na części pierwsze, nie może powodować wydzielania substancji szkodliwych dla zdrowia lub środowiska.

Wszystkie produkty biodegradowalne powinny pochodzić również z ekologicznych upraw i plantacji.  Jeśli chodzi o ubrania, to najbardziej znanym przykładem jest zastosowanie ekologicznej bawełny, w której uprawie nie stosuje się pestycydów, ani innych szkodliwych substancji.

Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii

Zastosowanie paneli słonecznych lub innych technologii wykorzystujących odnawialne źródła energii pozytywnie wpływa na ochronę środowiska i oszczędność zasobów naturalnych. Celem jest przyszłość, w której wszystkie procesy przemysłowe napędzane będą przez 100-procentowo czystą i odnawialną energię. Poza tym oblicza się, jakiej ilości emisji CO2 uda się zapobiec.

Odpowiedzialność za zachowanie zasobów wodnych

Według obliczeń stosowanych w przemyśle, przyjmuje się, że przeciętna produkcja jednej bawełnianej koszulki pochłania około 2500 litrów wody – co jest ilością, która pozwoliłaby na wypełnienie 15 średniej wielkości wanien. To obrazuje, jak ważne jest, aby efektywniej wykorzystywać dostępne zasoby wody pitnej.

Również poprawa jakości ścieków odgrywa ogromną rolę. To tyczy się przede wszystkim miejscowości, w których kanalizacja odprowadzana jest do akwenów zagrożonych dużym zanieczyszczeniem. Celem jest więc poprawa jakości wody w rzekach i jeziorach obciążonych ściekami przemysłowymi.

Promowanie sprawiedliwości społecznej i wsparcie odpowiednich warunków pracy

Przedsiębiorstwa powinny stworzyć procesy produkcji, które uwzględniają dobro człowieka oraz środowiska podczas przekształcania surowców w wyroby gotowe, ich używanie oraz utylizację. Nie zapominając przy tym o utrzymaniu podstaw sprawiedliwości społecznej, poprzez tworzenie i dbanie o dobre warunki pracy oraz poprawę jakości życia pracowników przedsiębiorstw.

Ekologiczne ubrania – „Cradle to Cradle” w branży tekstylnej

Przeciętna Polka posiada około 100 ubrań, z czego regularnie nosi tylko 20%. Ciągle zmieniająca się moda i własny styl sprawiają, że mnóstwo ubrań, będących wciąż w dobrym stanie, ląduje na śmietniku.


Ekologiczne ubrania dobrej jakości można sprzedać, gdy się znudzą lub oddać na cele dobroczynne.

Polacy są w tej dziedzinie jednak znaczne bardziej zachowawczy niż mieszkańcy krajów zachodnich. W naszym kraju dużą popularnością cieszą się tzw. „ciucholandy” i „lumpeksy”, w których przeważają ubrania z drugiej ręki, dzięki czemu marnuje się wyraźnie mniej tekstyliów. W 2016 przeprowadzono badania, z których wynika, że statystyczny Amerykanin pozbywa się rocznie około 30 kg odzieży, co w porównaniu do przeciętnego Polaka, utylizującego średnio 5 kg rzeczy rocznie, robi piorunujące wrażenie. Jednak, nawet te zużyte ubrania, można w dodatkowy sposób spożytkować w naszym gospodarstwie domowym, wykorzystując dostępne w Internecie pomysły na upcykling. Dzięki czemu stare dżinsy zamienisz w torbę na zakupy.

Inną możliwością jest również przekazanie swoich ubrań na cele charytatywne. Organizacje pozarządowe pomagające potrzebującym realizują zbiórki tekstyliów, które trafiają do potrzebujących, bądź sprzedawane są w celu pozyskania środków finansowych na ich działanie statutowe. Więcej informacji na temat dostępnych w Polsce możliwości przekazania ubrań znajdziesz tutaj. Poza tym wiele sklepów przyjmuje stare ubrania do recyklingu, za co oferują niewielką opłatę bądź kupony rabatowe.  

SprawdźW ramach akcji „We Take It Back“, C&A przyjmuje z powrotem używane, ale będące jeszcze w dobrym stanie, ubrania i buty. Oferując w zamian 15% zniżki na kolejne zakupy.

SprawdźW wielu europejskich krajach działa już akcja „We Take It Back“, w ramach której C&A przyjmuje z powrotem używane ale będące jeszcze w dobrym stanie ubrania i buty i oferuje w zamian 15% zniżki na kolejne zakupy.

Ubrania nadające się do ponownego użytku, recyklingu lub ulegające biodegradacji to również świetny sposób na ograniczenie produkcji odpadów. Aby ekologiczny proces rozkładu był w ogóle możliwy, firma produkująca ubranie, musi korzystać z nieszkodliwych dla środowiska zasobów naturalnych. W ten sposób możliwy jest zrównoważony rozwój, dzięki któremu nie są marnowane kolejne zasoby naszej planety. Biodegradowalne ubrania nie muszą być tworzone tylko z bawełny, ale mogą też powstawać na przykład z przetwarzania konopi lub lnu. Także te materiały pozwalają na szybkie rozłożenie się wykonanych z nich tekstyliów.

UwagaPamiętać należy jednak, że nie wszystkie ubrania, które zostały stworzone z ekologicznych materiałów nadają się na kompostownik! Zawsze zwracaj szczególną uwagę na informacje zawarte na metce.

UwagaPamiętać należy jednak, że nie wszystkie ubrania, które zostały stworzone z ekologicznych materiałów nadają się na kompostownik! Zawsze zwracaj szczególną uwagę na informacje zawarte na metce.

Certyfikat „Cradle to Cradle” dla konfekcji C&A

Firma C&A ściśle współpracuje z pomysłodawcą certyfikatu „Cradle to Cradle” i została również uhonorowana złotym odznaczeniem Cradle to Cradle Certified™.

Cradle to Cradle Certified™ GOLD oznacza, że sprzedawane produkty nie zawierają żadnych szkodliwych substancji i materiałów. Poza tym stworzono je według przemyślanej strategii ekologicznej produkcji, według której ubrania mogą być ponownie wykorzystane do wytworzenia kolejnych konfekcji. W tym celu C&A rezygnuje na przykład z poliestrowych metek i nylonowych szwów. Obecnie są one produkowane w całości z ekologicznej bawełny.  

Produkty oznaczone złotym certyfikatem wykorzystują co najmniej 50 % energii ze źródeł odnawialnych oraz obniżają emisję zanieczyszczeń o 50 %. Także zbiorniki wodne, do których odprowadzane są ścieki z zakładów produkcyjnych, nie wykazują żadnych śladów zanieczyszczenia chemikaliami.

Wreszcie, ważnym kryterium oceny jest odpowiedzialność społeczna. Chodzi przede wszystkim o poprawę warunków socjalnych pracowników. Mogą to być na przykład pozytywny wpływ na proces produkcji lub wsparcie finansowe dla wartościowego projektu poprawiającego jakość życia zatrudnionych i ich najbliższych.

Ubrania z certyfikatem C2C firmy C&A są dostępne w różnych krojach i kolorach oraz dzięki zastosowanym materiałom nadają się w pełni do recyklingu.

Więcej informacji na temat certyfikatów C2C dla ubrań firmy C&A znajdziesz tutaj.  

Podsumowanie

„Cradle to Cradle” jest ambitną próbą dążenia do zrównoważonego rozwoju i pełnego recyklingu, tak aby móc w 100 % wykorzystać ponownie wszystkie zastosowane w produktach materiały. Celem jest stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym, by chronić środowisko i zasoby naturalne naszej planety.

Dzięki rosnącej świadomości społecznej odnośnie ekologii, coraz więcej przedsiębiorstw stara się zmieniać swoje procesy produkcji, tak aby odpowiadały normom określonym przez certyfikaty „Cradle to Cradle”.

Źródła:

https://www.c2ccertified.org/
(dostęp 29.03.2021)

https://pl.aleteia.org/2020/02/10/wystarczy-miec-10-ubran-kreatorka-wizerunku-radzi-jak-sie-ubierac/?fbclid=IwAR0trDrw8g2T-pjpCU4FIY3lzz8gPtotnWnBMQC5h6TQi4hilA3mMluuOZA
(dostęp 29.03.2021)

https://oees.pl/magazyny/zaloz-to-jeszcze-raz/
(dostęp 29.03.2021)

http://www.product-life.org/pl/c2c-od-kolyski-do-kolyski
(dostęp 29.03.2021)

https://mcdonough.com/cradle-to-cradle/
(dostęp 29.03.2021)

https://epea.com/en/about-us/cradle-to-cradle
(dostęp 29.03.2021)

https://www.deutschland.de/pl/topic/srodowisko/cradle-to-cradle-zamiast-recyklingu-przedstawiamy-zalety
(dostęp 29.03.2021)

Źródła zdjęć:

iStock.com/KatarzynaBialasiewicz

iStock.com/Björn Forenius

iStock.com/vchal

iStock.com/Björn Forenius