Bescherming van het milieu - twee handen omhelzen een boomstam.

Milieubewust gedrag - Bescherming van het milieu tijdens outdoor-activiteiten

Wandelen over bospaden, over heuvels en dalingen op een mountainbike of een klimtocht in de bergen - de natuur is een onmisbare recreatieplek voor mensen en een oase van rust uit het hectische leven van alledag.

Maar bossen, weiden en meren zijn meer dan alleen een plek van ontspanning voor de mens. Bovenal zijn het leefomgevingen voor talloze planten en dieren. Om het gevoelige ecosysteem niet te verstoren is het belangrijk om het milieu te beschermen en de dieren- en plantenwereld met respect te behandelen. In onze gids en onze praktische PDF vindt u tips en regels voor een milieubewuste omgang met de natuur.

Milieubewust gedrag in de natuur

Het is raadzaam om altijd de lokale wetgeving te controleren voordat u een wandel-, fiets- of klimtocht gaat maken. Want wat toegestaan of verboden is in de natuur verschilt per gemeente. Informeer daarom naar mogelijke beperkingen of verboden in de staatsbos- en bosbouwwetgeving om moeilijkheden te voorkomen.

Milieuvriendelijk reizen – Welke mogelijkheden zijn er voor het reizen?

Voordat u kunt gaan wandelen, mountainbiken, klimmen of kamperen, moet u natuurlijk eerst uw bestemming bereiken. In die zin begint het natuurbehoud al met de reis: Om de reis naar de natuur zo duurzaam mogelijk te maken, kan men het beste vermijden om met de auto of vliegtuig te reizen. Om uw ecologische voetafdruk te verkleinen, is vooral het reizen te voet of op de fiets aan te bevelen. Als uw vakantie in de buitenlucht u ver weg brengt, zijn openbaar vervoer zoals bus en trein goede alternatieven.

Is parkeren in het bos verboden?

Het is echter niet altijd mogelijk om het rijden te vermijden. In dit geval moet u als bezoeker van het bos een paar tips voor het parkeren volgen:

  • Parkeer het voertuig alleen op gemarkeerde parkeerplaatsen.
  • Rijden op boswegen is over het algemeen verboden en alleen toegestaan voor geautoriseerde personen zoals boeren, boswachters en jagers.
  • Ongeoorloofd parkeren in het bos kan in het ergste geval leiden tot bosbranden als gevolg van warmlopende katalysatoren. Bovendien kunnen voertuigen schade aan de bodem veroorzaken, de vruchtbaarheid van de bodem of de waterhuishouding verstoren en de toegangswegen voor bosbouwvoertuigen blokkeren.

Wat voetgangers moeten weten in het bos?

Als voetganger mag men meestal buiten de paden om het bos in. U moet dit echter alleen met grotere voorzichtigheid doen, zodat er geen dieren of planten schade oplopen. In het geval van bijzonder beschermde en gevoelige gebieden is er zelfs een algemeen verbod op het verlaten van de voorgeschreven paden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om aangeplante bosgewassen, houtkap en jachtfaciliteiten. In natuurgebieden geldt als algemene regel dat gemarkeerde paden niet mogen worden verlaten.

Is wildkamperen toegestaan in België?

Voor veel wandelaars, klimmers of andere bosbezoekers is een overnachting in de open lucht in het bos een droom en maakt het simpelweg deel uit van een succesvolle tocht. Voor sommige soorten wandelingen, zoals trektochten, is zelfs overnachting buiten het pension of hotel nodig. Kamperen en caravannen is echter niet altijd zonder meer mogelijk.

  • Slapen in een slaapzak (ook wel "bivakkeren" genoemd) wordt in de meeste gebieden getolereerd.
  • “Wild kamperen” in het bos is in België verboden. Voor het opzetten van permanente onderkomens, waaronder ook tenten, is toestemming nodig van de boseigenaar of de bosbeheerder.
  • In veel regio's zijn er betaalde trekking sites of natuurcampings waar u uw tent kunt opzetten. De capaciteiten van deze plaatsen zijn meestal zeer beperkt, waardoor plaatsen vaak vooraf moeten worden geboekt.
  • Als u meerdere dagen wilt kamperen, moet u een plaats op een (natuur)camping reserveren. Campings bieden meestal een speciale ruimte voor het kamperen.
  • Het is ook niet toegestaan om stacaravans of caravans in het bos te plaatsen. Op sommige plaatsen zijn uitzonderingen mogelijk als u toestemming krijgt van de bosadministratie en de boseigenaar. Campings bieden in dit geval ook een veilig alternatief.
Bescherming van het milieu - bosbezoekers blijven op gemarkeerde paden.
Vermijden van afval in het bos - De man verzamelt restafval in een vuilniszak.
Gedrag in het bos - hondeneigenaar houdt zijn hond aan de lijn.
Gedrag in het bos - hondeneigenaar laat zijn hond niet vrij rondlopen.

Verzamelen van planten, hout en paddenstoelen - Wat is toegestaan?

De kleurrijke vruchten uit de bossen, weilanden en velden verleiden de wandelaars regelmatig tot plukken en verzamelen. Over het algemeen zijn de meeste wilde soorten beschermd en geldt er dan ook in de meeste gevallen een verbod op het wildplukken. Onder welke voorwaarden mogen planten, paddenstoelen of hout volgens de Natuurbeschermingswet wel worden verzameld?

  • U mag planten "voor een redelijke reden" en in kleine hoeveelheden verzamelen. Bessen, noten en kruiden kunnen worden geoogst voor persoonlijk gebruik en particuliere consumptie. In het geval van champignons en bessen komt dit overeen met het aantal van 1 tot 2 maaltijden per persoon.
  • Om planten of paddenstoelen in grotere hoeveelheden mee te nemen, heeft u een officiële vergunning nodig.
  • Volledige verboden gelden voor soorten die bijzonder bescherming verdienen, zoals monnikskap, gentiaan, orchideeën, krokussen of tulpen. Deze mogen niet worden gesneden of geoogst, zelfs niet in kleine hoeveelheden.
  • Veel inheemse paddestoelsoorten zijn ook beschermd, zoals porcini, cantharellen of morellen. Ze mogen in kleine hoeveelheden en uitsluitend voor privégebruik worden geoogst. Voor andere soorten zoals keizerlijke paddestoelen geldt een algemeen verzamelverbod.
  • In natuurgebieden of nationale parken is het verzamelen van planten en paddenstoelen volledig verboden.

Ook het kappen van bomen en het kappen van takken is niet toegestaan. De snijwonden kunnen ervoor zorgen dat ziekteverwekkers de boom infecteren en permanent beschadigen. U mag een kleine hoeveelheid schors, takken en hout uit de grond halen voor eigen gebruik. Als u grotere hoeveelheden brandhout uit het bos wilt halen, moet u bij de boswachter een ophaalvergunning aanvragen. De eisen voor de ophaalvergunning kan men opvragen bij de betreffende boswachter.

IdeeVoor wilde bloemen is er de zogenaamde "handtrosregeling". Alles wat u in één hand tussen duim en wijsvinger kunt houden, mag u meenemen. Uitzonderingen zijn de bekende voorjaarsbloemen, die een belangrijke voedselbron zijn voor bijen en andere insecten. Hieronder vallen bijvoorbeeld de populaire wilgenkatjes.

IdeeVoor wilde bloemen is er de zogenaamde "handtrosregeling". Alles wat u in één hand tussen duim en wijsvinger kunt houden, mag u meenemen. Uitzonderingen zijn de bekende voorjaarsbloemen, die een belangrijke voedselbron zijn voor bijen en andere insecten. Hieronder vallen bijvoorbeeld de populaire wilgenkatjes.

Toon aandacht voor bos en wilde dieren

Als u in de natuur beweegt, komt u ook in het leefgebied van veel dieren terecht. Daarom moet u bewust en rustig bewegen, want uw gedrag heeft invloed op het stressniveau van het bos en de wilde dieren. Te harde geluiden of onzorgvuldige bewegingen kunnen de dieren doen schrikken of zelfs hun huis vernielen. Vooral velden en weiden met een hoge groei en struikgewas moeten worden vermeden. Bij het picknicken is het ook raadzaam om uit te kijken naar mierenheuvels, nesten of kleine grotten en, indien nodig, een nieuwe plek te zoeken om even te pauzeren.

Meer aandacht geldt ook als u zelf met een dier op pad bent. Uw hond bijvoorbeeld, moet dus altijd aan de lijn zijn. Zelfs als u hem onder controle heeft - een snel vluchtend dier kan nog steeds een ongewenste achtervolging veroorzaken.

AttentieVoorzichtigheid is geboden tijdens het broed- en zettingstijdstip (april tot juni) en in de winter. In deze tijd zijn veel dieren bijzonder gevoelig en vaak agressiever vanwege hun eigen beschermende instincten. Hoe u het beste kunt gedragen als een wild dier te dichtbij komt, kunt u lezen in ons artikel onverwachte ontmoetingen met wilde dieren.

AttentieVoorzichtigheid is geboden tijdens het broed- en zettingstijdstip (april tot juni) en in de winter. In deze tijd zijn veel dieren bijzonder gevoelig en vaak agressiever vanwege hun eigen beschermende instincten. Hoe u het beste kunt gedragen als een wild dier te dichtbij komt, kunt u lezen in ons artikel onverwachte ontmoetingen met wilde dieren.

Goed omgaan met open vuur - Waar is een kampvuur toegestaan?

In de warme zomermaanden is barbecueën in de natuur een populair tijdverdrijf. Toch moet u voorzichtig zijn, vooral in het bos. Kampvuren en barbecues zijn alleen toegestaan bij de daarvoor bestemde open haarden in het bos. Anders is het bouwen van een open vuur in het bos strikt verboden in België. Dit geldt ook voor roken in het bos.

Iedereen die een brand wil stichten buiten deze aangewezen gebieden heeft de uitdrukkelijke toestemming nodig van de boseigenaar of een boswachter die daar in dienst is. Buiten de bossen moet meestal een minimale afstand van 100 meter tot het dichtstbijzijnde bosgebied worden aangehouden. In nationale parken is brand meestal volledig verboden. U moet echter altijd de respectievelijke wetten van de gemeenten in acht nemen.

Vader en zoon maken een kampvuur op een kampvuurplek in het bos.

Afval vermijden en meenemen

De toenemende vervuiling is niet alleen onaangenaam om naar te kijken, maar vormt vooral een gevaar voor de dieren- en plantenwereld. Wilde dieren kunnen verstrikt raken in plastic touwtjes of hun hoofd in achtergelaten blikken steken. Om de dieren in het wild zo'n lijdensweg te besparen, moeten alle natuurliefhebbers hun verantwoordelijkheid nemen en hun afval niet in het wild laten liggen. Met de volgende tips kunt u de hoeveelheid zwerfvuil verminderen of helemaal vermijden:

  • Gebruik hervulbare waterflessen.
  • Koop onverpakte groenten en fruit.
  • Gebruik lunchboxen en andere herbruikbare verpakkingen.
  • Gebruik stoffen zakken in plaats van plastic zakken.
  • Gebruik gebruikte oplaadbare batterijen voor uw elektrische apparaten voor buitenshuis in plaats van batterijen.
  • Gebruik elektronische reiskaarten.

Het is niet altijd mogelijk om rotzooi te vermijden. Toch is er nooit een reden om uw eigen afval in de natuur achter te laten. Een lege vuilniszak past in elke rugzak, hoe vol die ook is. Zo heeft u het altijd bij de hand en kunt u het afval gemakkelijk naar de dichtstbijzijnde afvalbak brengen.

CheckVissen op meren of rivieren is alleen toegestaan met een geldige visvergunning. Verder heeft u bij het vissen in het bos de toestemming nodig van de boseigenaar of de bosadministratie. U kunt ook meer informatie vinden bij lokale visverenigingen of -clubs. Sommige toeristische verenigingen bieden ook een overzicht van de regionale visserijmogelijkheden.

CheckVissen op meren of rivieren is alleen toegestaan met een geldige visvergunning. Verder heeft u bij het vissen in het bos de toestemming nodig van de boseigenaar of de bosadministratie. U kunt ook meer informatie vinden bij lokale visverenigingen of -clubs. Sommige toeristische verenigingen bieden ook een overzicht van de regionale visserijmogelijkheden.

Milieubewust gedrag in de buitensport

De natuur biedt niet alleen ruimte voor recreatie, maar ook een verscheidenheid aan mogelijkheden om te sporten. Vooral bomen verleiden zowel kinderen als volwassenen vaak om te klimmen. Dit is echter niet in alle gevallen toegestaan en kan snel gevaarlijk worden. Houdt u daarom aan de regionale regelgeving en kijk uit voor verbodsborden. U kunt in een veilige omgeving stoom afblazen, bijvoorbeeld in een klimbos. Op deze manier breng u noch uzelf noch de bosbewoners in gevaar.

Tips voor natuurvriendelijk klimmen

Ook al geven de rotsen op het eerste gezicht niet de indruk van bloeiend leven, ze zijn een essentiële habitat voor veel zeldzame dieren en planten. Gestreepte varens en groenblijvende steenbloemen wortelen hier bijvoorbeeld. Daarnaast brengen vleermuizen, slaapmuizen, muurhagedissen en slechtvalken hier hun nakomelingen groot. Het is daarom belangrijk om de lokale klimregels in acht te nemen. Op deze manier blijven de natuur en de leefgebieden lange tijd intact - evenals het klimgebied met al zijn mogelijkheden.

Rekening houden met dieren - drie jonge raven die op een rots in hun nest zitten.

De "11 regels voor natuurvriendelijk klimmen", die door de NKBV zijn opgesteld en door KBF België worden ondersteund, bieden een goede oriëntatie. Op deze manier kunt u ervoor zorgen dat u de natuurlijke omgeving beschermt tijdens het beoefenen van deze sport:

  1. Parkeer op de toegestane plaatsen en blokkeer geen bospaden of landbouwwegen.
  2. Loop alleen over de toegestane paden en mijd afgesloten of privé-terrein.
  3. Blijf weg van kwetsbare natuur en zones die vanwege vogelbroed gesloten zijn.
  4. Ga onzichtbaar/zonder sporen achter te laten naar het toilet.
  5. Poets na het klimmen magnesium en trickmarks weg.
  6. Ruim je eigen en andermans afval op.
  7. Houd het geluidsniveau laag.
  8. Maak geen (kamp)vuur.
  9. Kampeer op de daarvoor aangegeven plaatsen.
  10. Groet aanwonenden en andere klimmers.
  11. Maak gebruik van de lokale horeca.

In elk klimgebied en elke berg gelden andere regels. Informeer u dus op voorhand over de respectievelijke voorschriften. Deze kunt u het best te weten komen via:

  • Een officiële klimgids
  • Informatieborden ter plaatse
  • Website: https://nkbv.nl/kenniscentrum/klimmen-rond-nederland.html of https://www.kbf.vlaanderen/

Vogelbescherming is ook een speciaal aandachtspunt bij het klimmen. De raaf, slechtvalk en oehoe zijn bekende rotsfokkers. De lokale regels worden altijd aangepast aan het eigenlijke broedseizoen. Er is dan een plaquette op de betreffende rots om de sluiting te markeren.

Op de directe weg naar de rots moet u bepaalde paden en wegen gebruiken. Op de rots ziet u vaak een zwarte pijl op een witte achtergrond als symbool voor de toegang of een zwarte kruis voor een sluiting.

Regels voor milieuvriendelijk mountainbiken

Mountainbiken is ook nauw verbonden met de natuur, want u beweegt met uw fiets over heuvel en dal. Het Duitse initiatief Mountainbike e.V. (DIMB) heeft daarom 6 regels opgesteld voor milieuvriendelijk en maatschappelijk verantwoord fietsen:

  1. Rij alleen op aangewezen paden.
  2. Alleen in noodgevallen met blokkeerwielen remmen, om niet bij te dragen aan bodemerosie of het ontstaan van andere schade aan de weg.
  3. Pas uw snelheid aan zodat u altijd de controle heeft over uw
  4. Respecteer andere weggebruikers. Bij het passeren moet u uw snelheid verminderen of zelfs stoppen in passages die moeilijk te zien zijn.
  5. Houd rekening met de dieren in het bos. Verlaat het bos uiterlijk in de schemering. Als u de weidehekken passeert, vergeet dan niet ze achter u te sluiten.
  6. Plan uw mountainbiketocht ruim van tevoren. Pak beschermende kleding, voldoende uitrusting en gereedschap voor noodgevallen.

Conclusie

Het is niet moeilijk om milieubewust te zijn: zelfs met kleine acties kan men het milieu aanzienlijk beschermen. Met een beetje heroverweging en een goede planning kunt u zwerfvuil vermijden en het bos schoon houden voor bosbewoners en bezoekers. Het juiste gedrag in het bos stelt de leefomgeving van wilde dieren en planten veilig. Met zorgvuldig en attent gedrag draag u bij aan het behoud van het bos als recreatief en onmisbaar leefgebied. Op deze manier kan men genieten van het milieu en tegelijkertijd bijdragen aan de bescherming ervan.

Bronnen:

https://nkbv.nl/kenniscentrum/zo-gedraag-je-je-als-gast-in-de-rots.html
(geraadpleegd op 16-12-2020)

https://www.natuurenbos.be/beleid-wetgeving/natuurbeheer/beheerplan/wetgeving
(geraadpleegd op 16-12-2020)

http://www.foresttoplate.com/news-blog/2020/2/29/wildplukken-terug-naar-de-natuur-en-onze-roots
(geraadpleegd op 16-12-2020)

https://www.ejustice.just.fgov.be/cgi_loi/change_lg_2.pl?language=nl&nm=1990029924&la=N
(geraadpleegd op 16-12-2020)

https://www.risico-info.be/nl/risicos/natuurlijke-risicos/bosbranden
(geraadpleegd op 16-12-2020)

https://www.natuurenbos.be/bomenkappen
(geraadpleegd op 16-12-2020)

https://www.health.belgium.be/nl/dieren-en-planten/biodiversiteit/bossen/duurzaam-bosbeheer
(geraadpleegd op 16-12-2020)

https://nkbv.nl/files/Kenniscentrum/NKBV_opleidingsmateriaal_en_leermening/Instructeurshandleiding_Outdoor_Voorklimmen_versie_1.0.pdf
(geraadpleegd op 15-12-2020)

https://www.dimb.de/aktivitaeten/open-trails/trail-rules
(geraadpleegd op 15-12-2020)

https://www.natuurenbos.be/beleid-wetgeving/natuurgebruik/visserij/wanneer-waar-en-hoe-je-mag-vissen
(geraadpleegd op 16-12-2020)

Bronnen van de afbeeldingen:

iStock.com/BrianAJackson

iStock.com/piola666

iStock.com/Solovyova

iStock.com/WilliamSherman