Rood hart op een boom

Milieubewust gedrag - De natuur beschermen bij het wandelen, klimmen en mountainbiken.

Milieubewust gedrag

De natuur beschermen bij het wandelen, klimmen en mountainbiken.

Wandelen op bospaden of in de bergen, mountainbiken of bergklimmen - de natuur is een geliefd recreatiegebied voor mensen. In de natuur kun je echt even helemaal ontspannen en het hectische alledaagse leven voor even vergeten.

Toch zijn bossen, weilanden en meren niet alleen bedoeld voor mensen en hun recreatiebehoeften. Ze zijn het leefgebied van talloze planten en dieren. Het is belangrijk om het milieu te beschermen en de flora en fauna met respect te behandelen, zodat het kwetsbare ecosysteem niet wordt verstoord. In onze gids vind je daarom tips en regels voor milieuvriendelijk gedrag in de natuur.

Ecologisch verantwoord gedrag in het bos

Parkeren en wandelen in het bos

Parkeren en wandelen in het bos

Parkeer je voertuig om bovenstaande redenen alleen op gemarkeerde parkeerplaatsen. Deze worden beheerd door het Agentschap van Natuur en Bos en zijn expliciet aangegeven met borden of parkeertekens. Het parkeerverbod geldt overigens ook voor boswegen. Alleen aan de rand van het bos mag je jouw voertuig parkeren, zolang je de toegang niet blokkeert en je je aan de regels houdt.

Je mag als voetganger in het bos meestal ook buiten de gemarkeerde routes en wandelpaden wandelen. Doe dit wel met respect en behandel de natuur zoals jij ook behandeld wil worden in je eigen huis, zodat je de dieren en planten niet stoort. Voor bijzondere beschermde en kwetsbare gebieden is er zelfs een algemeen verbod op het verlaten van gemarkeerde routes en wandelpaden. Dit verbod geldt bijvoorbeeld bij vers aangeplante bomen of planten, tijdens de houtkap en in gebieden waar gejaagd mag worden. In natuurgebieden geldt de vuistregel dat gemarkeerde paden niet verlaten mogen worden.

Bomen zijn natuurelementen die door verschillende wet- en regelgeving beschermd worden in Vlaanderen. Het kappen van bomen kan verboden of vergunning plichtig zijn.

Planten, paddenstoelen en haardhout verzamelen

In het najaar heeft de natuur veel moois te bieden. Naast vele herfstkleuren en de typische geur van het herfstbos kun je in deze tijd van het jaar ook genieten van vele vruchten en paddenstoelen.

De kleurrijke vruchten uit het bos trekken vele wandelaars aan, die maar al te graag wat lekkers te eten plukken en verzamelen. Toch mogen bloemen, bessen, paddenstoelen, etc. niet zomaar mee naar huis genomen worden. De meeste wilde soorten zijn beschermd, er geldt dan ook in de meeste gevallen een verbod op het wildplukken. Er zijn daarbij wel een aantal uitzonderingen. Zo mag je planten volgens de natuurbeschermingswet alleen "met een goed doordachte reden" en in kleine hoeveelheden meenemen.  Dit geldt voor alle bessen, noten en kruiden. Je mag deze alleen oogsten en consumeren voor eigen gebruik. Bij paddenstoelen en bessen komt de toegestane mee te nemen portie grofweg overeen met één à twee maaltijden per persoon. Het is verboden om grotere hoeveelheden mee te nemen. [1]

Ben je dit toch van plan? Zorg dan voor een wildplukvergunning. Voor wilde bloemen, is er een zogenaamde "bloemplukregeling". Alles wat tussen je duim en wijsvinger past mag je meenemen. Uitgesloten zijn de bekende voorjaarsbloeiers, die een belangrijke voedselbron zijn voor bijen en andere insecten. Volledig verboden is het plukken van zeldzame soorten die bijzonder kwetsbaar zijn. Deze mogen ook niet in kleine hoeveelheden worden afgesneden of geoogst. Voorbeelden van deze soorten zijn de gentiaan, orchideeën, krokussen en tulpen. Sommige soorten paddenstoelen vallen ook onder deze verordening. Porcini-paddenstoelen, varkensoren, pasteitjes, cantharellen, berkchampignons, rode doppen en morieljes kunnen daarentegen zonder problemen worden geoogst.

Het kappen van bomen kan verboden of vergunningsplichtig zijn. Als gevolg van de snijwonden kunnen ziekteverwekkers de boom besmetten en blijvende schade aanrichten. Voor je eigen gebruik kun je een kleine hoeveelheid schors, takken en ander sprokkelhout van de grond rapen. Voor wie grotere hoeveelheden brandhout uit het bos wil halen, is een kapvergunning vereist die je aan moet vragen bij het Agentschap van Natuur en Bos. Wat betreft de voorwaarden voor een kapvergunning, kun je informatie inwinnen bij het Agentschap van Natuur en Bos.[2]

Respecteren van wilde dieren

Wie in de natuur onderweg is, betreedt tegelijkertijd het leefgebied van vele dieren. Daarom moet je vooral rustig gedrag vertonen en kalme bewegingen maken, omdat jouw gedrag direct invloed heeft op het stressniveau van alle wilde dieren. Te harde geluiden of snelle en wilde bewegingen kunnen dieren afschrikken waardoor ze zelfs uit hun leefgebied verjaagd kunnen worden. Vooral velden en weiden met hoog gras en struikgewassen moet je vermijden. Ook bij het picknicken moet je opletten dat je geen mierenhopen of vogelnesten verstoord. Extra aandacht en respect voor de natuur geldt tijdens het broedseizoen van april tot juni en in de winter. Tijdens het broedseizoen zijn vele dieren (wilde zwijnen, vossen, wolven) bijzonder gevoelig en vaak agressiever. Hoe je je het beste kunt gedragen wanneer een wild dier te dichtbij komt, vind je in ons artikel ontmoeting en omgang met wilde dieren.

Verhoogde aandacht is ook nodig als je met je huisdier wandelt in de natuur. Je hond of kat moet daarom altijd aangelijnd zijn. Ook als je jouw huisdier volledig onder controle hebt – een snel vluchtend dier kan nog steeds een ongewenste achtervolging veroorzaken. Gewittig je bij de betreffende gemeente wat betreft de regels- en wetgeving.

Milieubewust gedrag
Milieubewust gedrag
Milieubewust gedrag
Milieubewust gedrag

AttentieVeel bosbezoekers parkeren hun voertuig niet op de juiste manier, ze parkeren hun voertuigen op verboden plaatsen of soms zelfs midden in het bos. Daarbij kunnen hete motoren van voertuigen zelfs bosbranden veroorzaken, vooral in de zomer. Bovendien kun je aanzienlijke schade aan de grond veroorzaken met je voertuig en zo de vruchtbaarheid of het grondwater van de bodemstructuur verstoren. Daarnaast kun je eventuele toegangswegen blokkeren voor landbouwvoertuigen.

AttentieVeel bosbezoekers parkeren hun voertuig niet op de juiste manier, ze parkeren hun voertuigen op verboden plaatsen of soms zelfs midden in het bos. Daarbij kunnen hete motoren van voertuigen zelfs bosbranden veroorzaken, vooral in de zomer. Bovendien kun je aanzienlijke schade aan de grond veroorzaken met je voertuig en zo de vruchtbaarheid of het grondwater van de bodemstructuur verstoren. Daarnaast kun je eventuele toegangswegen blokkeren voor landbouwvoertuigen.

Juist omgaan met open vuur in de natuur

In de warme zomermaanden is barbecueën in de natuur een populair tijdverdrijf. Toch gaat niet iedereen voorzichtig om met open vuur. Velen houden zich vaak helaas niet aan de wet- en regelgeving.[3] Je kunt tijdens brandgevoelige periodes de brandfase dagelijks checken op de gemeentelijke websites. Voor een aantal gebieden zijn er in het gebied speciale infoborden waarbij de brandfase aangeduid wordt met een pijl. Zo worden de bezoekers attent gemaakt op de fase van het brandgevaar. De belangrijkste oorzaak van een bosbrand is ontstaan door menselijk handelen. Het maken van open vuur in het bos is ten strengste verboden en is alleen toegestaan ​​in de daarvoor bedoelde vuurkorven. Overigens geldt dit ook voor roken in het bos. Wie buiten deze aangewezen plaatsen vuur wil maken, heeft toestemming nodig van de boswachter of het Agentschap van Natuur en Bos. Buiten het bos is het meestal noodzakelijk om een ​​afstand van minimaal 100 meter van het dichtstbijzijnde bosgebied of licht ontvlambare stoffen te bewaren. In nationale parken is vuur meestal volledig verboden. Houd je aan de plaatselijke wet- en regelgeving en wees je ervan bewust dat open vuur in de natuur erg gevaarlijk is.[4]

Vermijden van zwerfafval in de natuur

Laat je afval niet achter in het bos. Het verstoort niet alleen de schoonheid, maar is bovenal een gevaar voor de natuur en dierlijke bewoners van het bos. Gebruik de volgende tips om afval te vermijden:

  • Gebruik navulbare drinkflessen.
  • Koop etenswaren zonder plastic verpakking of gooi deze thuis weg
  • Gebruik broodtrommels of andere sluitbare Tupperware
  • Voorkom het meenemen van plastic tassen, gebruik stoffen tassen
  • Gebruik outdoor-apparatuur met een accu i.p.v. batterijen

Niet altijd is afval makkelijk te vermijden. Tip: Een afvalzak past in elke rugzak. Zo heb je altijd iets bij de hand en kun je het later heel makkelijk in de prullenbak weggooien.

CheckEen lege vuilniszak past in elke rugzak, zo voorkom je afval in de natuur

CheckEen lege vuilniszak past in elke rugzak, zo voorkom je afval in de natuur

Milieuvriendelijk gedrag bij outdoor-activiteiten

De natuur biedt niet alleen recreatiemogelijkheden, maar ook vele mogelijkheden voor sportieve activiteiten. Vooral bomen lokken kinderen en volwassenen om erin te klimmen. Dit is niet altijd toegestaan ​​en kan snel gevaarlijk worden. Let op de plaatselijke voorschriften en let op verbodsborden. Over het algemeen moet je ook oude bomen vermijden. Deze worden vaak beschermd door natuurbeschermingswetten. Klim alleen in bomen als daar geen vogels broeden. Tip: in een veilige omgeving kun je stoom afblazen in een speciaal daarvoor bedoeld klim- en kletterbos bijvoorbeeld. Dan breng je zowel jezelf als ook de bewoners van het bos niet in gevaar. Een andere populaire outdoor-activiteit is vissen. Dit is echter alleen toegestaan ​​met een visvergunning. Daarnaast moet je ook de boswachter of het Agentschap voor Natuur en Bos om toestemming vragen.

Natuurlijkvriendelijk bergbeklimmen

De natuurbeleving is een vast bestandsdeel van de klimsport. België telt talloze mogelijkheden om natuurlijke bergwanden of rotsen te beklimmen. Ruim 11 duizend Belgen beoefenen deze avontuurlijke sport. Er zijn ruim 21 klimgebieden in België, waar je zowel individueel als onder professionele begeleiding prachtig kunt klimmen. In tegenstelling tot elders in Europa liggen in België vrijwel alle rots massieven op privéterrein. Dat betekent dat je alleen met de toestemming van de eigenaar het terrein mag betreden en/of de rotsen mag beklimmen.  Om de klimgebieden toegankelijk te maken huren de twee grote Belgische federaties, de Klim- en Bergsport Federatie (KBF) en de Club Alpin Belge (CAB), de rots massieven van de eigenaren.

Ook al tonen rotswanden weinig emotie of leven, ze zijn toch essentiële levensruimte voor vele zeldzame dieren en planten. Zeldzame varens en bijzondere rots bloemen zijn er bijvoorbeeld geworteld. Net als de vleermuis, muurhagedis en slechtvalk die daar genesteld zijn en hun jongen grootbrengen. Het is daarom erg belangrijk, dat je je aan de plaatselijke wet- en regelgeving houdt. Zo blijft de natuur en haar levensruim intact – net als de rotswanden en al zijn mogelijkheden.

De klimsport is een enorm diverse sport – zo kun je klimmen op lage rotsblokken maar ook op enorm lange routes in rotswanden van 1000 meter hoog. Klimmen kun je binnen in de klim hal doen of buiten op de rotswand of bergen. Diegene die eerste ervaring wil op doen in deze sport kunnen ook een bezoekje brengen aan een klimzaal.  Sportklimmen (of muurklimmen) kun je beoefenen in één van de vele klimzalen in Vlaanderen.[5]

InformatieHet broedseizoen in België is van 15 maart tot en met 30 juni.

InformatieHet broedseizoen in België is van 15 maart tot en met 30 juni.

Regels voor natuurlijkvriendelijk mountainbiken

Ook het mountainbiken is sterk met de natuur verbonden. Je beweegt je met je mountainbike over verschillende bos en bergpaden. De Vlaamse Wielrijdersbond heeft regels opgesteld die belasting van de natuur voorkomen. De volgende regels dienen altijd nageleefd te worden:

  • Rij alleen op de daarvoor bestemde mountainbike paden!
  • Laat geen sporen na! Rem alleen in noodgevallen.
  • Houd je mountainbike onder controle! Pas je snelheid aan op de situatie.
  • Respecteer andere bezoekers van het betreffende natuurpark! Vermijd hard rijden bij het passeren van wandelaars of andere natuurliefhebbers!
  • Wees extra voorzichtig bij de ontmoeting met wilde dieren! Verlaat bij schemer het bos en laat de dieren met rust!
  • Plan vooruit! Denk aan beschermende kleding, proviand en gereedschap!

Bij het mountainbiken blijven de andere regels ook gelden wat betreft jouw gedrag in de natuur, zoals het vermijden van afval en het juist omgaan met open vuur. Zo kun je met kleine stappen ook een bijdrage leveren aan het juiste handelen in de natuur en zo het milieu helpen beschermen.

Conclusie: Aandacht hebben voor de natuur en het milieu is niet moeilijk

Alle goede daden in de natuur, klein of groot, kunnen de natuurlijke omgeving helpen beschermen. Het vermijden van afval bijvoorbeeld, heeft een beetje planning nodig. Met een klein vuilniszakje kun je alles inzamelen en later in een prullenbak weggooien, met natuurlijkvriendelijk gedrag bescherm je flora en fauna en houd je de levensruimte voor de natuur onverstoord en gezond. Ten slotte zijn we ongevraagd thuis bij alle bewoners van het bos en wil je zelf ook niet zo, door vreemden, in je eigen huis behandeld worden.

Bronnen:

[1]https://www.kwbeensgezind.be/site/index.php?option=com_content&view=article&id=1023%3Awildplukken&catid=2&Itemid=101
(laatst opgeroepen op 04-03-2020)

[2]https://www.natuurenbos.be/bomenkappen
(laatst opgeroepen op 04-03-2020)

[3]https://www.natuurenbos.be/brandpreventie-natuur-en-bosgebieden-op-basis-van-kleurcodes
(laatst opgeroepen op 04-03-2020)

[4]http://www.standaard.be/tag/bosbranden
(laatst opgeroepen op 04-03-2020)

[5]http://www.klimenbergsportfederatie.be/disciplines/sportklimmen
(laatst opgeroepen op 04-03-2020)

Bronnen van de afbeeldingen:

iStock.com/BrianAJackson