Zero waste – poradnik jak wieść oszczędniejszy styl życia

Podczas zakupów, gotowania, pracy, podróży – w Polsce jedna osoba produkuje rocznie około 332 kg śmieci[1]. Mimo iż znajdujemy się z tą liczbą poniżej unijnych statystyk, to jak się okazuje, wcale nie mamy się z czego cieszyć. Tylko 25% z nich mogło zostać poddane ponownemu przetworzeniu[2]. Główną przyczyną tego stanu jest, brak segregacji śmieci we właściwy sposób. W konsekwencji tylko niewielka ich część zostaje poddana recyclingowi, przez co zalegają na wysypiskach lub są spalane. To wszystko coraz negatywniej odznacza się na naszym środowisku. Możemy się jednak zmienić jako społeczeństwo, wystarczy odpowiedzialnie podejść do segregacji śmieci oraz spróbować życia w stylu zero waste.

Na czym polega życie zero waste?

Filozofia zero waste może być tym, co uratuje nas przed utonięciem w górze odpadów. Osoba stosująca taką zasadę stara się unikać śmieci, gdzie tylko się da, gdyż zero waste oznacza tyle co „zero śmieci”. Oczywiście brak wytwarzania dodatkowych zanieczyszczeń brzmi pięknie w teorii, ale co z praktyką? Zupełne unikanie odpadów wydaje się niemożliwe, zarówno dla naszego społeczeństwa jak i dla przemysłu. Dlatego razem z zero waste wymienia się takie pojęcia jak less waste lub low waste – one oznaczają z kolei mniej śmieci. Cel jest więc jasny – chodzi tu o dążenie, gdzie tylko się da, do redukowania produkcji dodatkowych śmieci oraz unikania wyrzucania przedmiotów do śmietnika. Do filozofii zero waste należy pięć łatwych do zapamiętania zasad:

  1. Odmawiaj: jeśli czegoś nie potrzebujesz, to postaraj się z tego zrezygnować i nie kupować. Oczywiście nie mówimy tutaj o produktach pierwszej potrzeby, ale pomyśl jakich przedmiotów nie musisz posiadać na stałe? Na pewno znajdziesz takie rzeczy, które masz w dwóch egzemplarzach albo takie, które bez problemu można dzielić z przyjaciółmi, sąsiadami lub rodziną.

  2. Ograniczaj: mniejsza konsumpcja oznacza mniej śmieci. Tutaj można zaliczyć nie tylko przedmioty materialne, ale także zużycie wody i prądu, czy wybór środka transportu.

  3. Użyj ponownie: wiele rzeczy można ponownie wykorzystać. Dbanie o posiadane przedmioty wydłuża ich życie. Warto także naprawiać zamiast wyrzucać, a gdy nie mamy już zastosowania dla danej rzeczy, możemy ją podarować lub sprzedać komuś innemu.

  4. Przetwarzaj: wiele śmieci może zostać poddanych recyklingowi, jeśli tylko posegregowaliśmy je we właściwy sposób. Dodatkowy bonus daje możliwość upcyklingu niepotrzebnych rzeczy i podarowanie im nowego życia poprzez znalezienie innego zastosowania.

  5. Kompostuj: Obierki, resztki jedzenia, fusy do kawy, mogą być znakomitym nawozem dla roślin! To naturalny proces wzbogacania gleby o składniki odżywcze.

Początki ruchu zero waste

Za założycielkę ruchu zero waste uznaje się Francuzkę o imieniu Bea Johnson, która mieszka wraz z rodziną w Stanach Zjednoczonych. Od 2008 roku żyje prawie nie wytwarzając śmieci i opisuje to na swoim blogu, dodatkowo napisała także książkę o życiu zero waste. Śmieci, które produkuje ona i jej rodzina w ciągu roku można zmieścić w dużym słoiku po ogórkach. To dzięki wyżej wymienionym zasadom takie życie jest możliwe. Johnson uważa, że mnóstwo ludzi boi się utraty wygody poprzez życie zero waste, są to jednak obawy bezzasadne. Najlepiej, by możliwie jak najwięcej przedmiotów wykonywać samemu. Johnson wie jednak, że dla wielu osób, a w szczególności rodzin, może być to trudne do zrealizowania. Najłatwiejszą drogą w takiej sytuacji jest więc kupowanie rzeczy luzem i nieprzetworzonych. W ten sposób oszczędzamy nie tylko czas, ale także i pieniądze, przyczyniając się przy okazji do ochrony środowiska.

UwagaKażda osoba spożywa tygodniowo nieświadomie do pięciu gramów mikroplastiku[3]. Dzięki ograniczeniu kupowania produktów w opakowaniach z tworzywa sztucznego można zredukować tę liczbę.

UwagaKażda osoba spożywa tygodniowo nieświadomie do pięciu gramów mikroplastiku[3]. Dzięki ograniczeniu kupowania produktów w opakowaniach z tworzywa sztucznego można zredukować tę liczbę.

Głównym celem nurtu zero waste jest stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym. Obecnie przypomina ona bardziej linię. Surowce są przetworzone na produkt, który zostanie zużyty, a następnie wyrzucony. Te surowce nie będą ponownie wprowadzone do obiegu, tylko wylądują na wysypiskach – co obciąża nasze środowisko i klimat. W gospodarce o obiegu zamkniętym kładzie się duży nacisk na maksymalne wykorzystanie i ponowne pozyskanie użytych już surowców, wydłużając ich cykl życia. Ten sposób gospodarowania zasobami chroni surowce naturalne naszej planety. Więcej na temat gospodarki o obiegu zamkniętym dowiesz się z naszego artykułu "Cradle to cradle".

Filozofia zero waste ma za cel nie tylko unikanie produkcji śmieci, ale także długofalową zmianę w społeczeństwie. Ta zmiana zaczyna się właśnie w twoim domu. Pierwszym krokiem jest kwestionowanie własnych wyborów konsumpcyjnym. Często nie jesteśmy świadomi, ile śmieci produkujemy każdego dnia. Ten poradnik ma być dla ciebie pomocą i służyć wskazówkami, jak unikać produkowania śmieci na co dzień. Jego dwie podstawowe dewizy to „DIY zamiast kupowania” oraz „przedmioty wielokrotnego użytku zamiast jednorazowych”. Z pomocą produktów dostępnych w każdym domu, kilku sztuczek i porad, możesz z łatwością uniknąć dużej ilości plastikowych opakowań. W efekcie skorzysta z tego nie tylko środowisko, a także twój portfel.

Wszystkie artykuły

Żywność w opakowaniach wielokrotnego użytku.

Jak unikać śmieci w życiu codziennym – poradnik

Unikanie opakowań w życiu codziennym staje się coraz ważniejsze. Statystyczna osoba produkuje od rana do wieczora niemal kilogram śmieci. Istnieje wiele możliwości, by być bardziej przyjaznym dla środowiska na co dzień, poprzez wykorzystywanie opakowań wielokrotnego użytku. Nie trzeba też wcale stawiać przez to całej naszej rutyny na głowie. Pokazujemy jak w różnych dziedzinach życia zredukować ilość produkowanych przez nas śmieci i jak wykonać pierwszy krok ku życiu w duchu zero waste.

WskazówkaProdukcja jednorazowych przedmiotów wykonanych z plastiku zostanie zakazana w Unii Europejskiej 3 lipca 2021[4]. Należą do nich przykładowo plastikowe: słomki, kubeczki, naczynia, sztućce. To ważny krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym, poczyniony przez kraje członkowskie.

WskazówkaProdukcja jednorazowych przedmiotów wykonanych z plastiku zostanie zakazana w Unii Europejskiej 3 lipca 2021[4]. Należą do nich przykładowo plastikowe: słomki, kubeczki, naczynia, sztućce. To ważny krok w stronę gospodarki o obiegu zamkniętym, poczyniony przez kraje członkowskie.

Materiały potrzebne do przygotowania ściereczki DIY – tkaniny, nożyczki, nitka, centymetr krawiecki, linijka.

Pomysły na upcykling – ściereczki DIY z niepotrzebnych ubrań

Najwięcej odpadów wytwarza się w kuchni i w łazience. Waciki, nawilżane ściereczki i inne podobne produkty lądują w koszu na śmieci od razu po pierwszym użyciu. Znaleźliśmy idealne i przyjazne środowisku rozwiązanie tego problemu: ze starych, niepotrzebnych już ubrań, jak t-shirty czy koszule, można wykonać ściereczki wielokrotnego użytku, które posłużą do demakijażu lub jako alternatywa dla mokrych ręczników. Po użyciu wystarczy uprać je ręcznie lub w pralce – i już są gotowe do ponownego zastosowania. W naszym poradniku zawarliśmy wskazówki na temat doboru materiałów oraz instrukcję krok po kroku, jak samodzielnie uszyć takie ściereczki. W ten sposób w kilka minut twój dom stanie się bardziej przyjazny środowisku.

Materiały potrzebne do przygotowania ściereczki DIY – tkaniny, nożyczki, nitka, centymetr krawiecki, linijka.
Upcycling - worek na chleb wykonany ze starej kurtki przeciwdeszczowej.

Worek na chleb DIY – upcykling starej kurtki przeciwdeszczowej

Nasze życie codzienne jest wypełnione produktami jednorazowymi. Papier śniadaniowy czy folia aluminiowa to rzeczy lądujące w koszu od razu po rozpakowaniu drugiego śniadania w szkole czy w pracy. Upcykling starych ubrań może być świetnym i przyjaznym środowisku rozwiązaniem tego problemu i pomoże skutecznie ograniczyć ilość wytwarzanych odpadów. Motto przewodnie brzmi: ze starego zrób nowe! Życie zero waste oznacza także niewyrzucanie przedmiotów od razu. Przykładowo, ze starej kurtki przeciwdeszczowej w kilku łatwych krokach możemy wyczarować woreczek na pieczywko wielokrotnego użytku. W ten sposób kurtka nie wyląduje na śmietniku, a ty masz jedyny w swoim rodzaju worek na prowiant.

Pokrywka na miskę w duchu upcycingu wykonana ze starej kurtki przeciwdeszczowej.

Upcykling w kuchni – pokrywka na miskę DIY

Kuchnia jest w każdym domu miejscem, gdzie wytwarzamy najwięcej śmieci. Folie spożywcze i aluminiowe na dobre zagościły w naszych domach, jednak po jednym użyciu są od razu wyrzucane na śmietnik. Dodatkowo takie opakowania mogą przepuszczać mikroplastik i aluminium do naszej żywności. Proces wytwarzania folii aluminiowej odbija się także negatywnie na naszym środowisku, gdyż potrzeba do niego wiele energii. Możemy jednak w łatwy sposób uniknąć używania produktów jednorazowych – miski i garnki możesz przykryć samodzielnie wykonaną pokrywką. Do tego projektu upcyklingowego nie potrzebujesz dodatkowych materiałów. Kilka starych ubrań, nieużywana kurtka przeciwdeszczowa, nitka i gumka – to wszystko czego ci potrzeba, by twoja kuchnia była bardziej przyjazna środowisku. Nasza instrukcja krok po kroku objaśnia, jak zmienić kurtkę przeciwdeszczową w praktyczną pokrywkę na miskę, która pomoże zmniejszyć ci ilość produkowanych w kuchni śmieci.

Pokrywka na miskę w duchu upcyclingu wykonana ze starej kurtki przeciwdeszczowej.
Noszone ubrania w dobrym stanie są często sprzedawane w second handach.

Gdzie oddać stare ubrania?

Statystyczny Polak wydaje na ubrania około 1000 zł rocznie[5]. Gdy nasza szafa zaczyna pękać w szwach, wtedy sortujemy stare i nienoszone rzeczy. Odzież, która jest nam już niepotrzebna może jednak wspomóc organizacje charytatywne. Od wysyłki pocztą, poprzez kontenery na ubrania, aż po zorganizowane zbiórki – istnieje wiele projektów, które za pomocą starych ubrań pomagają potrzebującym. W tym artykule opisujemy jak i gdzie oddać stare ubrania i wymieniamy kilka polskich organizacji zajmujących się zbiórkami.

SprawdźZostań członkiem biblioteki – w ten sposób otrzymujesz dostęp do ogromnego asortymentu książek bez potrzeby kupowania! Rozejrzyj się po okolicy, wiele przedmiotów można wypożyczyć, zamiast kupić. Istnieją już na rynku wypożyczalnie sprzętu budowlanego, wystarczy kilka minut, by znaleźć jedną w twojej okolicy.

SprawdźZostań członkiem biblioteki – w ten sposób otrzymujesz dostęp do ogromnego asortymentu książek bez potrzeby kupowania! Rozejrzyj się po okolicy, wiele przedmiotów można wypożyczyć, zamiast kupić. Istnieją już na rynku wypożyczalnie sprzętu budowlanego, wystarczy kilka minut, by znaleźć jedną w twojej okolicy.

Ponowne użytkowanie i właściwa segregacja śmieci to ważne czynniki gospodarki o obiegu zamkniętym.

Cradle to cradle

Cradle to cradle (tłum. od kołyski do kołyski) to filozofia, która ma na celu zbudowanie funkcjonalnej gospodarki o obiegu zamkniętym. Większość materiałów i produktów po ich zużyciu ląduje w koszu, następnie zalegają na wysypiskach lub są spalane w spalarniach. Czas użytkowania może wynosić kilka lat lub parę minut. Kierując się zasadą „cradle to cradle” producenci produktu powinni wziąć pod uwagę możliwość ponownego użycia – lub wykorzystania większości jego komponentów. Proces produkcyjny powinien więc mieć formę zamkniętego koła, tak by każda mniejsza część mogła być pod koniec życia produktu ponownie użyta. W tym artykule wyjaśniamy dogłębnie co oznacza filozofia „cradle to cradle”, jak ją wprowadzić w życie oraz gdzie już funkcjonuje.

Ponowne użytkowanie i właściwa segregacja śmieci to ważne czynniki gospodarki o obiegu zamkniętym.

Podsumowanie

Tematyka zrównoważonego rozwoju, unikania śmieci i ochrony środowiska jest istotna obecnie jak nigdy przedtem. Rocznie na całym świecie około 8 milionów ton śmieci ląduje w naszych morzach oraz oceanach trując ich faunę i florę[6]. Zarówno politycy jak i społeczeństwo zajmują się tą problematyką. Coraz więcej osób chce także dołożyć swoją cegiełkę w walce o ochronę środowiska naturalnego. Styl życia zero waste pomaga dzięki praktycznym zastosowaniom mądrze ograniczyć ilość plastiku w naszym życiu, a w niektórych aspektach zupełnie go wyeliminować. Dzięki projektom w duchu upcyklingu podarujesz drugie życie starym ubraniom. Tę odzież, która nie nadaje się do upcyklingu możesz dzięki wielu zbiórkom oddać potrzebującym. Myślenie przyszłościowe to także filozofia „cradle to cradle” – która ukazuje, iż stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym jest możliwe. Powstrzymaj jednak impuls wyrzucenia wszystkich produktów jednorazowych z domu. Zero waste oznacza także chronienie obecnych już zasobów. Najlepsze będzie wykorzystanie do końca napoczętych już produktów i przy najbliższej okazji zastąpienie ich przyjaznymi środowisku alternatywami.

Żródła:

[1] https://obserwatorgospodarczy.pl/gospodarka/21-europa/786-kto-generuje-najwiecej-odpadow-a-kto-najmniej
(dostęp 15.03.2021)

[2] https://ekologo.pl/ile-procent-smieci-podlega-recyklingowi-w-polsce/
(dostęp 15.03.2021)

[3] https://www.rmf24.pl/nauka/news-tygodniowo-zjadamy-5-g-plastiku-tyle-ile-ma-karta-kredytowa,nId,3040661
(dostęp 15.03.2021)

[4] https://www.rp.pl/Ochrona-srodowiska/301029992-W-2021-roku-koniec-z-plastikowymi-slomkami-i-sztuccami.html
(dostęp 15.03.2021)

[5] https://financer.com/pl/polak-wydaje-na-mode-cztery-razy-mniej-niz-brytyjczyk/
(dostęp 15.03.2021)

[6] https://www.wwf.pl/aktualnosci/wakacje-w-morzu-plastiku-i-oceanie-toksyn
(dostęp 15.03.2021)

https://www.newsweek.pl/styl-zycia/wyrzuc-folie-jedz-zdrowsza-zywnosc-jedzenie-zdrowia-zywnosc-najskuteczniejsze-diety/90ejtly
(dostęp 15.03.2021)

https://kukbuk.pl/artykuly/czy-folie-spozywcze-sa-bezpieczne-dla-naszego-zdro/
(dostęp 15.03.2021)

Źródła zdjęć:

iStock.com/monkeybusinessimages

iStock.com/Nomad

iStock.com/Radila Radilova

iStock.com/KatarzynaBialasiewicz